Ankara şu sıralar, güneyinde Suriye, doğusunda da İran’da yaşanan gelişmeleri anbean izliyor.
Şu aşamada Halep’te, Suriye Ordusu’nun SDG’ye yönelik operasyonları bitmiş gibi gözüküyor. Bundan önceki yazımızda, Suriye Ordusu’nun Halep’te SDG güçlerine yönelik harekatında Türkiye’nin 10 yıl önce Güneydoğu’da terör örgütü PKK’ya karşı yaptığı hendek operasyonlarındaki tecrübelerinden yararlandığını belirtmiştik.
Suriye Ordusu’na tecrübe aktarımını, Suriye sahasında oldukça etkin olan MİT’in yaptığında herkes hemfikir. Başkentte konuşulanlara bakılırsa, SDG’nin Halep’ten kısa sürede çıkarılmasında tecrübe aktarımının yanı sıra, MİT’in kimi zaman fiziki desteği de önemli rol oynamış.
Gelelim başlıktaki konuya, yani İran’a.
Ankara’daki hakim görüş, “ABD ve İsrail’in doğrudan müdahalesi halinde bunun İran halkının ve bölgenin yararına olmayacağı, işleri daha da karmaşık ve içinden çıkılamaz hale getireceği” yönünde.
Her ne kadar İran resmi kaynakları olayların kontrol altına alındığını söyleseler de, rejimin gösterilere son derece sert yöntemlerle karşılık verdiğini ortaya koyan görüntüler endişe verici.
Bölgesindeki ateş çemberi bir türlü sönmeyen Türkiye, Irak’la başlayan, daha sonra Suriye ile devam eden göç tehlikesi ve ülke güvenliğini tehdit edebilecek gelişmelerin bu kez İran tarafından gelebilmesi senaryolarına karşı ne gibi önlemler alınır, bunları konuşuyor.
Devletin ilgili birimleri, İran’daki gelişmelerin seyrine ve ABD’nin olası müdahalesine göre her türlü olumsuz senaryoyu değerlendiriyor. Ankara’da özellikle Dışişleri, Milli Savunma ve İçişleri bakanlıkları ile MİT’in koridorlarında İran hareketliliğinin arttığını söylemek mümkün.
AFAD, Göç İdaresi Başkanlığı, Kızılay ve Emniyet birimleri, ABD’nin olası müdahalesinde yoğunlaşabilecek kargaşanın neden olacağı göç tehdidini sınırın İran tarafında durdurabilmek ve insani yardımı orada yapabilmek için kafa yoruyor. Bu durumda uluslararası insani yardım teşkilatlarıyla ortak nelerin yapılabileceği de planlamaların bir parçası.
İki ülke arasındaki sınırın uzunluğu yaklaşık 534 kilometre. Türkiye, İran üzerinden gelen Afgan göçünü önlemek, kaçakçılık ve terör sızmalarına karşı bir süredir yoğun güvenlik önlemleri alıyor. Sınır boyunca güvenlik duvarının uzunluğu 363 kilometre. Duvarın en uzun kesimi 209 kilometreyle Van hattında.
Türkiye-İran arasında Gürbulak (Ağru/Doğubeyazıt), Kapıköy (Van/Saray) ve Esendere (Hakkari/Yüksekova) sınır kapıları bulunuyor. Gürbulak ve Kapıköy en işlek sınır kapıları.
Şu anda bu kapılarda yoğun bir göç söz konusu değil. Ancak olayların daha da tırmanması halinde Türkiye’ye doğru olası göç dalgasına karşı önlemler öncelikle bu kapılarda alınacak.
Elbette İran’da bulunan Türk vatandaşlarının kara ve hava yoluyla en hızlı şekilde tahliyesi de, planlamalar arasında.
İran’da yaşananlarla ilgili başta MİT olmak üzere ilgili birimlerin hem sınır hattından, hem de İran içinden topladığı bilgiler doğrultusunda hazırlanan ve değişik başlıklar içeren raporların Cumhurbaşkanı Erdoğan’a da iletildiğini söylersek, pek yanılmış olmayız.
PJAK KAYGISI
Komşudaki gelişmelerin Türkiye’yi ülke güvenliği açısından ilgilendiren en önemli başlığı PKK’nın İran kolu olan PJAK. Her ne kadar PJAK, Türkiye’deki çözüm sürecine olumlu yaklaşsa da, İran’daki rejim nedeniyle silahlı mücadeleyi bırakmayı kabul etmiş değil.
İran’da karışıklığın tüm ülke sathına yayılması halinde PJAK’ın bunu fırsata çevirip, İran içinde özerk bir yapılanmaya gitmesinin Ankara’yı hiç memnun etmeyeceği kesin.
Ayrıca Türkiye ile yakın bağı olan Azeri Türklerinin tutumu ve nelerle karşılaşabilecekleri de Ankara’nın yakın takibinde. PJAK endişesi ve Azeri Türkleri nedeniyle Urumiye ve Tebriz başkansolosluklarının güncel değerlendirmeleri önem taşıyor.
İşin bir de enerji boyutu var.
ABD yaptırımlarına rağmen Türkiye İran'dan doğalgaz almayı bırakmış değil. İran’dan gelen doğalgaz, Türkiye’nin doğalgaz ithalinde yüzde 10-17’lik paya sahip.
Karışıklığın büyümesi halinde, İran’dan doğalgaz alımı sekteye uğrar mı?
Bu konu da, Ankara’yı meşgul edecek gibi görünüyor.
