Emeklinin en az yüzde 90'ı açlık sınırının altında kaldı: SGK uzmanı açıkladı

SGK uzmanı Özgür Erdursun, son haftaların en tartışmalı konusu haline gelen emekli aylıklarına ilişkin gerçekleri rakamlarla açıkladı. Cumhuriyet tarihinde ilk kez açlık sınırının altında açıklanan asgari ücret tutarının ardından seyyanen zam almayacağı kesinleşen emeklinin de durumunu ortaya koydu.

Emekli sayılarının genellikle dosya bazında açıklandığına dikkat çeken Erdursun, ancak kişi bazında tablonun çok daha ağır olduğunu belirtti.

EMEKLİNİN EN AZ YÜZDE 90'I AÇLIK SINIRININ ALTINDA KALDI

Türk-İş Aralık ayı verileri dört kişilik ailenin aylık gıda harcaması tutarı yani açlık sınırının 30.143 TL olduğunu ortaya koyarken gıda ile birlikte diğer tüm temel harcamalar için haneye girmesi gereken toplam gelir tutarın yani yoksulluk sınırının ise 98.188 TL olduğunu gösterdi. Bekâr bir çalışanın aylık yaşama maliyeti 39.123 tl.

Özgür Erdursun’un aktardığı verilere göre de emekli aylıklarına yapılan yüzde 12,19’luk artış sonrası 25 bin liranın üzerinde aylık alan­ların oranı yaklaşık yüzde 10 ola­rak değerlendiriliyor. Başka bir değişle emeklilerin yüzde 90'ı 25 bin lira ve altında aylık alıyor.

En düşük emekli aylığının 20 bin TL olarak kabul edilmesiyle de 5 milyon 722 bin 223 kişinin 25 bin lira altındaki dilimdeki yeri kesinleşti. Dul ve yetimler ise hisse oranlarına göre daha düşük aylıklarla geçinmek zorunda kalacak.

Son Dakika | Emekli zammı düzenlemesi TBMM'de kabul edildi

30 bin 143 liralık açlık sınırı ile 25 bin lira arasında emekli aylığı alanlar için net sayı verilmezken emeklinin en az yüzde 90'ı açlık sınırının altındaki gelirle geçim mücadelesi vermeye çalışacak.

SGK UZMANI AÇIKLADI

Erdursun'un emekli maaşı alanların sayılarına ilişkin ortaya koyduğu net veriler şu şekilde:

Kendi primleriyle yaşlılık aylığı alan gerçek emekli sayısı 12 milyon 239 bin 971. Dul, yetim, malul ve diğer aylıklarla birlikte SGK’dan aylık alan kişi sayısı ise 16 milyon 973 bin 753’e ulaşıyor. Dul ve yetim aylığı alanlar özelinde bakıldığında, 3 milyon 623 bin dosya üzerinden 4 milyon 396 bin 857 kişiye ödeme yapılıyor. Erdursun, dul ve yetim aylıklarının hukuken emekli aylığı olmadığını, buna rağmen çoğu zaman toplam emekli sayısına dâhil edildiğini ifade etti.

Gelir dilimlerine göre aylık dağılımı (kişi bazında):

En düşük aylığın 20 bin TL’ye tamamlanmasına ilişkin düzenleme kapsamında, dosya bazında 4 milyon 917 bin aylığın bu seviyede olduğu görülüyor. Ancak dul ve yetim aylıklarında dosya ile kişi arasındaki fark ve diğer aylık alanlarla birlikte değerlendirildiğinde, düşük gelirle yaşayan kişi sayısı 805 bin 223 kişi artıyor. Bu fark hesaba katıldığında, 20 bin TL ve altında gelirle yaşayanların gerçek sayısı 5 milyon 722 bin 223 olarak ortaya çıkıyor. Bu da toplam aylık alanların yaklaşık yüzde 34’üne karşılık geliyor.

Gelir dağılımına bakıldığında, yaklaşık 5,7 milyon kişi 20 bin TL’nin altında aylık alırken, yaklaşık 9,3 milyon kişi 20–25 bin TL arasında dar bir gelir bandında sıkışmış durumda. Aylığı 25 bin TL’nin üzerinde olanların oranı ise yüzde 10 civarında ve bu da yaklaşık 1 milyon 650 bin kişiye karşılık geliyor. Bu tablo, emekli aylıklarının büyük bölümünün alt ve orta gelir grubunda yoğunlaştığını gösteriyor.

"SORUN YALNIZCA EN DÜŞÜK AYLIKLARLA SINIRLI DEĞİL"

Erdursun’a göre sorun yalnızca en düşük aylıklarla sınırlı değil; ortalama emekli aylıkları da hızla tabana yaklaşıyor. Resmî verilere göre 2019 yılında en düşük aylık ile ortalama aylık arasındaki fark yüzde 109 iken, bu oran 2025’te yüzde 24’e, 2026’da ise yüzde 18’e geriledi.

Ortalama emekli aylığı 2026 itibarıyla 23 bin 551 TL seviyesine kadar düştü.

Ortalama emekli aylıklarındaki gerileme:

Bu gelişmelerin, prim gün sayısı ve çalışma süresi farklarının maaşlara giderek daha az yansıdığını ortaya koyduğunu belirten Erdursun, uzun yıllar çalışanla daha kısa süre çalışan arasındaki farkın hızla kapandığını, emeklilerin düşük gelir seviyesinde eşitlendiğini ifade etti.

Zam öncesinde 25 bin TL’nin üzerinde aylık alan emekli sayısının 640 bin olduğunu hatırlatan Erdursun, yapılan artışlara rağmen üst gelir grubunun toplam içindeki payının en fazla yüzde 10 seviyesine çıkabildiğini kaydetti.