NASA’nın kurtarma planı çöktü: 22 yıllık gözlemevi Dünya'ya düşüyor

NASA’nın yaklaşık 22 yıldır uzayda görev yapan Neil Gehrels Swift Gözlemevi’ni Dünya atmosferine yeniden girmekten kurtarma girişimi başarısız oldu. Giderek alçalan yörüngedeki gözlemevinin irtifasını yükseltmek amacıyla geliştirilen LINK adlı robotik uydu, yaşadığı yönelim kontrolü sorunları nedeniyle Swift’i yakalayıp daha yüksek bir yörüngeye taşıyamayacak.

Dünya 2 dakika karanlığa gömüldü: NASA'dan canlı yayınlandı

Arizona merkezli Katalyst Space Technologies tarafından geliştirilen LINK, bu görev için yalnızca dokuz ayda tasarlanıp üretildi ve test edildi. Uydu, 3 Temmuz’da Northrop Grumman’a ait Pegasus XL roketiyle uzaya gönderildi. Ancak fırlatmadan birkaç hafta sonra kontrol sorunları yaşayan LINK, temmuz sonunda kendi ekseni etrafında kontrolsüz şekilde dönmeye başladı.

BULUŞMA ARIZA NEDENİYLE ERTELENDİ

Katalyst daha sonra uydunun kontrolünü yeniden sağlamayı başardı. Buna karşın yaşanan arıza, Swift ile planlanan buluşmanın yaklaşık bir ay ertelenmesine yol açtı. Başlangıçta bu gecikmenin operasyonu tehlikeye atmayacağı düşünülse de LINK’te devam eden yönelim kontrolü problemleri nedeniyle NASA ve Katalyst, Swift’i yakalayıp yörüngesini yükseltme planından vazgeçti.

NASA’ya göre Swift’in yörüngesi düşmeye devam ediyor. Gözlemevinin kritik kabul edilen yaklaşık 300 kilometrelik irtifanın altına inmesinin ardından Dünya atmosferine yeniden girmesi ve büyük ölçüde yanması bekleniyor. Görevinin de bu yıl içinde sona ermesi öngörülüyor.

NASA BAŞKANI'NDAN AÇIKLAMA

Swift’in yörüngesindeki düşüşte Güneş’in artan faaliyetlerinin neden olduğu atmosferik sürüklenme önemli rol oynuyor. Güneş aktivitesindeki artış, üst atmosferin genişlemesine ve alçak Dünya yörüngesindeki araçların daha fazla sürüklenmeye maruz kalmasına neden oldu.

NASA Başkanı Jared Isaacman, kurtarma girişiminin başarısız olmasına rağmen operasyonun denenmeye değer olduğunu belirtti. Isaacman, elde edilen deneyimin gelecekte uydulara uzayda müdahale edilmesi, bakım yapılması ve gerektiğinde yörüngelerinin değiştirilmesi için geliştirilecek teknolojilere katkı sağlayacağını söyledi.

GELECEK OPERASYONLAR İÇİN KULLANILACAK

Kurtarma planının iptal edilmesi, LINK’in Swift’e yönelik görevinin tamamen sona erdiği anlamına gelmiyor. NASA ve Katalyst, operasyonu bir teknoloji gösterimine dönüştürerek sürdürmeyi planlıyor. LINK’in Swift’e yaklaşması, gözlemevini yakından incelemesi ve ileride gerçekleştirilebilecek yakalama operasyonları için uygun noktaları belirlemesi hedefleniyor. Bu denemenin ne zaman yapılacağı ise henüz açıklanmadı.

Uzayda bakım yapılabilecek şekilde tasarlanmayan Swift’ten elde edilecek verilerin, gelecekte benzer görevlerin geliştirilmesinde kullanılması planlanıyor. Katalyst CEO’su Ghonhee Lee de yüksek risk taşıyan operasyonun, gelecekteki uydu buluşma, yakınlaşma ve bakım çalışmaları açısından önemli deneyimler sağladığını belirtti.

YENİ YÖNTEMLER ÜZERİNE ÇALIŞILIYOR

2004 yılında fırlatılan Swift, özellikle gama ışını patlamaları gibi ani ve güçlü kozmik olayları tespit etme kabiliyetiyle tanınıyor. Gözlemevi, bir olayın ardından farklı gök cisimlerine kısa sürede yönelerek aynı kaynağı farklı dalga boylarında inceleyebilmesi sayesinde astrofizik araştırmalarında önemli bir rol üstlendi.

Swift’in görevini doğrudan devralacak hazır bir gözlemevinin bulunmaması ise bilim dünyası açısından ayrı bir sorun oluşturuyor. NASA, gözlemevinin kaybıyla ortaya çıkacak boşluğu mevcut aktif gözlemevleriyle mümkün olduğunca doldurmayı ve ani kozmik olaylara hızlı yanıt verebilecek yeni gözlem yöntemleri geliştirmeyi hedefliyor.