Aspirin gerçekten ömrü uzatıyor mu? Trump doz aşımı yapacak kadar kullanınca iddia alevlendi
ABD Başkanı Donald Trump'ın ellerindeki morlukların nedeninin yüksek dozda aspirin kullanımı nedeniyle olduğu öğrenildi. Trump'ın doz aşımı yaparak aspirin kullanımının ardında 'ömrü uzatma' iddiası da sosyal medyada yankı buldu.
Aspirin, yıllarca “ucuz ve basit bir koruyucu” olarak görüldü. Kalp krizi ve inmeye yol açan pıhtılaşmayı azaltması, “daha uzun yaşam” beklentisini besledi. Ancak son yıllarda yayımlanan büyük klinik çalışmalar, bu beklentinin sağlıklı kişiler için geçerli olmadığını ortaya koydu.
ASPİRİN ÖMRÜ UZATIR İDDİASI NEREDEN ÇIKTI?
İddianın kökeni, aspirinin kalp krizi veya inme geçirmiş kişilerde (ikincil korunma) yeniden olay riskini düşürmesine dayanıyor. Bu güçlü fayda, zamanla “kalp krizi önlenirse ömür uzar” şeklinde genel nüfusa taşındı. 2000’lerde bazı araştırmaların kolon kanseri riskine dair olası faydalar ima etmesi de bu algıyı büyüttü.
BİLİMSEL ÇALIŞMALAR NE DİYOR?
2018’de New England Journal of Medicine’de yayımlanan çalışmalar, 70 yaş ve üzeri “genel olarak sağlıklı” kişilerde düşük doz aspirinin disability-free survival (engelsiz/bağımsız yaşam süresi) açısından fayda göstermediğini, buna karşılık majör kanamayı artırdığını bildirdi.
Aynı araştırma grubunun ölüm verilerine odaklanan analizinde ise aspirin alan grupta tüm nedenlere bağlı ölümün daha yüksek olduğu raporlandı.
Trump elindeki morlukların nedenini açıkladı: Aşırı dozdan damarlarını patlatmış
Birincil korunma çalışmalarında aspirin, bazı gruplarda damar olaylarını azaltabilse de, kanama riskini artırdı. Diyabetli ama bilinen kalp-damar hastalığı olmayan kişilerde yapılan çalışmalarda, “fayda var ama kanama artışı bu faydayı önemli ölçüde dengeliyor” sonucuna işaret etti.
Orta risk grubunu inceleyen çalışmada da aspirinin olayları anlamlı biçimde azaltmadığını, buna karşılık kanama gibi yan etkilerin gündeme geldiğini gösterdi.
2022'DE RUTİN KULLANIM ÖNERİLMEDİ
ABD Koruyucu Hizmetler Görev Gücü (USPSTF), 2022 güncellemesinde 60 yaş ve üzerindekilerde “ilk kalp krizi veya inmeden korunmak için aspirin başlama”yı önermedi. 40–59 yaş grubunda ise kararın, 10 yıllık kalp-damar riski ve kanama riski birlikte değerlendirilerek bireysel verilmesini istedi.
Aspirin “ömür uzatır” iddiası, büyük ölçüde ikincil korunmadaki gerçek faydanın, sağlıklı kişilere genellenmesinden doğdu.
Bugünkü kanıtlar, sağlıklı kişilerde aspirinin rutin kullanımının yaşam süresini uzattığını göstermiyor; buna karşılık kanama riski nedeniyle zarar ihtimali öne çıkıyor.
