Yargıtay'dan milyonlarca çalışanı ilgilendiren izin kararı

Yargıtay, aynı işverene ait iş yerlerinde farklı dönemlerde mesai harcayan işçilerin yıllık izin haklarının nasıl hesaplanması gerektiğine dair emsal niteliğinde bir karara imza attı. İşten ayrıldıktan sonra yeniden aynı işverenin yanında istihdam edilen kişilerin izin sürelerinin belirlenmesine netlik kazandıran bu karar, özellikle Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesiyle emekli olup çalışmaya devam eden milyonlarca işçiyi yakından ilgilendiriyor.

YILLIK İZİN SÜRELERİNİN KANUNİ SINIRLARI

Mevcut İş Kanunu çerçevesinde, bir iş yerinde çalışmaya başladığı tarihten itibaren en az bir tam yılını dolduran işçiler yıllık ücretli izin hakkı elde ediliyor. Ücretli çalışanlara tanınan bu süre, kişinin o iş yerindeki toplam hizmet süresi baz alınarak hesaplanıyor.

Yasal düzenlemelere göre yıllık izin süreleri şu şekilde belirlenmiş durumda: Hizmet süresi 1 yıldan 5 yıla kadar olanlar (5 yıl dahil) için en az 14 gün, Hizmet süresi 5 yıldan fazla olup 15 yıldan az olanlar için en az 20 gün, Hizmet süresi 15 yıl (dahil) ve daha fazla olanlar için en az 26 gün.

Yer altı işlerinde faaliyet gösteren işçiler için bu yıllık ücretli izin süreleri, mevcut rakamlara 4’er gün ilave edilerek uygulanmakta. Ayrıca yaşı 18 ve daha küçük olan işçiler ile 50 ve daha yukarı yaştaki işçilere verilmesi gereken yıllık ücretli izin süresi kanunen 20 günden az olamaz.

Belirlenen bu süreler asgari limitleri ifade etmekte olup; bireysel sözleşmeler veya toplu iş sözleşmeleriyle yukarı çekilebilir ancak kesinlikle azaltılamaz.

KULLANILMAYAN İZİN ÜCRETİ ÇALIŞIRKEN ÖDENEMEZ

Yıllık izne hak kazanmak için gerekli olan sürenin hesaplanmasında, işçinin aynı işverene ait bir veya birden fazla iş yerinde geçirdiği süreler birleştirilerek dikkate alınıyor. Hatta işçi, aynı işverenin farklı bir iş yerinde İş Kanunu hükümlerine tabi olmadan çalışmış olsa dahi bu süreler hesaba katılıyor.

Kullanılmayan yıllık izin günlerine ait ücretler, sadece iş akdi feshedildikten ve işten ayrıldıktan sonra ödenebiliyor. İşçi çalışmaya devam ederken izin ücretinin nakit olarak ödenmesi kanunen yasak. Çalışan; kendi isteğiyle istifa etmiş ya da işveren tarafından işten çıkarılmış olsa bile, işten ayrıldığı an kullanmadığı tüm izinlerin ücretini alma hakkına sahiptir. İşçinin vefat etmesi durumunda ise bu bedel doğrudan hak sahiplerine ödenmekte.

İŞVEREN İZİN HESABINDA BİRİNCİ DÖNEMİ YOK SAYDI

İzin sürelerinin hesaplanması hususunda, aynı işverene ait iş yerinde aralıklı olarak çalışan veya emeklilik sonrası aynı iş yerinde devam eden işçilerle işverenler arasında sıklıkla uyuşmazlıklar yaşanıyor.

Habertürk'ten Ahmet Kıvanç'ın haberine göre Yargıtay 9. Hukuk Dairesi'nin 31 Mart 2026 tarihinde aldığı karar, bu tür ihtilaflarda sürenin nasıl belirleneceğini hükme bağladı. İlgili dava, aynı iş yerinde ilk olarak 9 Nisan 2015 – 31 Aralık 2018 tarihleri arasında, ardından 1 Ocak 2019 – 10 Eylül 2021 tarihleri arasında istihdam edilen bir işçi tarafından açıldı. İşçi, kullandırılmayan izin sürelerinin eksik hesaplandığını öne sürerek, eksik sürelere ait izin ücretlerinin kendisine ödenmesini talep etti.

Kıdem tazminatı parasını katlayacak karar açıklandı: Milyonları ilgilendiriyor

İşveren tarafı ise yaptığı savunmada; işçiye 31 Aralık 2018 tarihi itibarıyla önceki döneme ilişkin tüm hak edişlerinin ve alacaklarının ödendiğini, sekiz aylık bir aranın ardından 1 Eylül 2019 tarihinde başka bir projede işe başlatıldığını ve ilk dönemin parası ödendiği için yeni dönemdeki izin süresinin sıfırdan hesaplandığını iddia etti.

Süreci değerlendiren ilk derece iş mahkemesi işçinin talebini haklı buldu. Fakat dosyanın taşındığı bölge adliye mahkemesi, ilk çalışma döneminin tasfiye edildiği gerekçesiyle işçinin ikinci döneme ait yıllık izin ücreti alacağı talebinin reddedilmesine hükmetti.

YARGITAY: ÖNCEKİ DÖNEM TASFİYE EDİLSE BİLE HESABA KATILACAK

İşçinin kararı temyiz etmesi üzerine dosyayı inceleyen Yargıtay 9. Hukuk Dairesi, bölge adliye mahkemesinin verdiği kararı hatalı bularak bozdu. Yargıtay, ilk dönemin tasfiye edildiği ve 1 Ocak 2019 – 24 Eylül 2021 tarihleri arasındaki ikinci dönem için yıllık izinlerin kullandırıldığı gerekçesiyle talebin reddedilmesinin yasalara aykırı olduğunu belirtti.

Yargıtay'ın emsal kararında şu ifadelere yer verildi: “Davacının ilk dönem çalışmasında yıllık izinlerini kullanması veya kullanmadığı yıllık ücretli izinlerin ücretlerinin ödenmesi, ikinci çalışma döneminde hak kazandığı yıllık izin gün sayısının belirlenmesinde, ilk dönemdeki kıdemin dikkate alınmasını engellemez. Hal böyle olunca davacının ikinci çalışma döneminde hak kazandığı yıllık ücretli izin süresinin, ilk dönemdeki çalışma süresi de dikkate alınarak yazılı sonuca gidilmesi gerekir.”

YENİ DÖNEMDE HESAPLAMA NASIL OLACAK?

Alınan bu karar, işçinin önceki dönemine ait izinlerini tamamen kullanmış veya parasını almış olmasının, sonraki dönemde hak kazanacağı izin gün sayısının kıdemine göre belirlenmesine engel olmadığını kesinleştirmiş oldu.

Örneğin; bir işçi Mart 2015 ile Mart 2023 tarihleri arasında bir işverenin yanında mesai harcamış olsun. Bu işçi Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) düzenlemesiyle emekli olduğunda kıdem tazminatını ve kullanmadığı izinlerin parasını tahsil etmiş dahi olsa; ikinci dönemde çalışmaya başladığında (ister hemen ertesi gün, ister 6 ay sonra) yıllık izni ilk kez işe girmiş biri gibi 14 gün üzerinden hesaplanmayacak. Bu işçinin kıdemi 5 yıldan fazla olan bir çalışan gibi değerlendirilerek yıllık izin hakkı 24 gün üzerinden kullandırılacak.