Bu bir bina değil: Dikey köy!

KATMANLI TOPLULUK

Bu bir bina değil: Kalabalık şehirler için bir çözüm olabilecek 'dikey bir köy' yakında ortaya çıkıyor.

Ünlü mimarlık firması MVRDV, bir şehrin yoğunluğunu bir mahallenin samimiyetiyle birleştiren sıra dışı bir kültür kompleksi olan Bihailou Sanat Köyü'nü inşa ediyor.

Shenzhen belki bir dönüşümün en iyi örneğidir. Birkaç on yıl önce nispeten küçük bir balıkçı köyü olan şehir, şimdi gökdelenlerle dolu bir silüete sahip, Çin'in en büyük teknoloji metropollerinden biridir. Bu nedenle MVRDV'nin projesi, yüksek yoğunluğun mutlaka insanlığın kaybı anlamına gelmediğini göstermeye çalışarak ek bir sembolizm taşımaktadır.

İlk bakışta, birinin hayal gücünün kurallarına göre bir araya getirdiği mimari bir bulmaca gibi görünüyor: farklı şekillerdeki renkli hacimler üst üste yığılmış, teraslar, merdivenler ve açık geçitlerle birbirine bağlanmış. Ancak bu görsel çekiciliğin ardında çok daha iddialı bir fikir yatıyor: dünyanın en yoğun nüfuslu ve en hızlı büyüyen şehirlerinden birinde insan ölçeğini yeniden keşfetme girişimi.

Shenzhen'in Hong Kong sınırına bitişik bir bölgesi olan Shatoujia'da, ünlü Hollandalı mimarlık stüdyosu MVRDV tarafından tasarlanan Bihailou Sanat Köyü projesinin inşaatına başlandı. Yeni bir topluluk merkezi olmayı hedefleyen bu kültürel ve ticari merkez, aynı zamanda geleceğin şehirlerinin nasıl görünebileceğine dair farklı bir düşünce biçiminin de örneği niteliğinde

Modern metropollerde yaygın hale gelen tek, büyük ve kapalı bir bina yerine, mimarlar geleneksel bir köyü andıran, ancak yükseltilmiş bir yapı tasarladılar. Bireysel hacimler, her biri kendi karakterine, rengine, şekline ve malzemesine sahip ayrı evler gibi işlev görüyor. Hep birlikte, çeşitli olanakların ve kamusal alanların iç içe geçtiği dikey bir peyzaj oluşturuyorlar.

Buradaki sakinler, devasa kulelerin içindeki kişiselleştirilmemiş dairelerde değil, üst üste yığılmış kendi "evlerinde" yaşayacaklardı.

Projenin ardındaki konsept, Dikey Köy olarak adlandırılıyor ve 2011 yılında MVRDV ve The Why Factory araştırma laboratuvarı tarafından geliştirildi. Bu fikir, özellikle Asya şehirlerinde belirgin olan bir soruna yanıt olarak ortaya çıktı: Hızlı kentleşme genellikle muazzam bir yoğunluk getirirken, aynı zamanda mekanlar arasındaki farklılıkları ortadan kaldırıyor ve kimliksiz, anonim alanlar yaratıyor.

Geleneksel köyler, büyük şehirlerde sıklıkla eksik olan şeylere sahiptir: aidiyet duygusu, çeşitlilik ve mekanla kişisel bir ilişki. Her evin kendine özgü bir karakteri vardır, her sakin komşularını tanır ve kamusal alanlar doğal olarak buluşma yerleri haline gelir. MVRDV bu nitelikleri dikey bir forma dönüştürmeyi denedi.

Bina avlusu lüks bir dikey parka dönüştürüldü: Avrupa'nın kalbindeki yeni konut kompleksi sınırları zorluyor.

Onların gelecek vizyonunda, sakinler devasa kulelerin içindeki kişiselleştirilmemiş birimlerde değil, üst üste yığılmış kendi "evlerinde" yaşayacaklardı. Her birinin kendine ait girişi, manzarası ve doğal ışığa erişimi olacaktı. Şehrin yoğunluğu korunacak, ancak anonimlik duygusu ortadan kalkacaktı.

Shenzhen projesi bu fikri kamusal ve kültürel alana uyarlıyor. Burada sakinlerin kendi evlerini dekore etmesi yerine, farklı işlevlere kendi mimari kimlikleri kazandırılıyor. Mağazalar, restoranlar, tiyatro, sergi alanları ve Shatoujiao'nun eşsiz kültürel mirasına adanmış Balık Feneri Müzesi, birbirinden farklı ayrı hacimlerde yer alıyor.

Projenin ardındaki konsept, Dikey Köy olarak adlandırılıyor ve 2011 yılında MVRDV ve The Why Factory araştırma laboratuvarı tarafından geliştirildi.

Her mekan, kullanım amacına göre tasarlanmıştır. Örneğin, çok amaçlı tiyatro daha büyük, çift kat yüksekliğinde bir hacme sahiptir. Hareketli koltuklar sayesinde, bir performans alanından büyük bir sergi salonuna kolayca dönüştürülebilir. Bitişik meydana bakan büyük, yerden tavana uzanan bir pencere, iç mekan ile kamusal alan arasındaki sınırı daha da belirsizleştirerek, içerideki ziyaretçilerle meydandaki insanlar arasında tesadüfi karşılaşmalara ve etkileşimlere olanak tanır.

Buna karşılık, dükkanlar ve restoranlar için tasarlanan daha küçük bloklar, geleneksel sokak yerleşimlerinin atmosferine daha yakın, daha samimi alanlar yaratıyor. Projenin kilit unsurlarından biri de bu farklı boyut ve karakterlerin birleşimidir.

Bihailou Sanat Köyü'nün özellikle önemli bir özelliği, ayrı ayrı hacimler arasındaki boşlukların sadece teknik geçiş yolları olmamakla kalmayıp, kamusal yaşamın bir parçası haline gelmesidir. Geleneksel bir köy sakininin evine kendi girişi olduğu gibi, bu kompleksin her işlevsel biriminin de kendine ait bir girişi vardır.

Bu cephe, dünyanın en ünlü mimarlık stüdyolarından biri tarafından tasarlandı: Gözlerinizin önünde renk değiştiriyor.

Bu sayede farklı tesisler birbirinden bağımsız olarak çalışabilir ve kendi açılış saatlerini belirleyebilir. Aynı zamanda, merdivenler, rampalar, yürüyen merdivenler ve geçitlerden oluşan ağ halka açık kalır. Ziyaretçiler sadece bireysel tesislere girmekle kalmayacak, tüm yapıyı kentsel bir peyzaj gibi keşfedebilecekler.

Binanın içinde ilerlerken, üst üste dizilmiş bloklar arasındaki açıklıklardan çevredeki şehrin, dağların ve körfezin manzarasını görecekler. Yolculuk, dinlenme, buluşma ve şehri gözlemleme amacıyla tasarlanmış birçok çatı terasından birinde sona erecek.

MVRDV'nin kurucularından Winy Maas, konsepti sunarken şunları söyledi: "Bu tasarımın güzelliği çelişkilerinde yatıyor. Uzaktan muhteşem görünüyor ancak yakından bakıldığında her alanın kendine özgü bir samimiyeti var. Karmaşık görünüyor ancak her alanın tek bir işlevi yerine getirmesi fikri aslında çok basit."

Bihailou Sanat Köyü'nün özellikle önemli bir özelliği, ayrı ayrı hacimler arasındaki boşlukların sadece teknik geçiş yolları olmamakla kalmayıp, kamusal yaşamın bir parçası haline gelmesidir.

Maas, projenin yaratıldığı yerle hiçbir ilişkisi olmayan fütüristik bir obje olarak tasarlanmadığını vurguluyor. Tam tersine, Bihailou Sanat Köyü kendi çevresinin yeniden yorumlanması olmayı hedefliyor. Renkler, malzemeler ve şekiller, Shatoujiao'daki çevredeki binalardan ve daha önce o konumda bulunan eski Bihailou restoranından alınmıştır.

Dikey köy fikrinin ortaya çıkışından on beş yıl sonra, bu proje onun somut bir gerçekleşmesini temsil ediyor. Aynı zamanda, son on yıllarda dünyanın büyük şehirlerine hakim olan, alanı verimli kullanan ancak çoğu zaman topluluk duygusunu ihmal eden devasa, monolitik kulelere dayalı kalkınma modelinin bir eleştirisi niteliğinde.

Bihailou Sanat Köyü, mahallenin yaşamında zaten önemli bir yeri olan bir meydanın merkezinde yer almaktadır. Bina, bu kamusal alandan ayrı bir yapı olarak değil, onun bir uzantısı olarak tasarlanmıştır. Zemin kattaki kapalı alanlar güneş ve yağmurdan koruma sağlarken, çevredeki yeşillik yeni yapıyı mevcut Shatoujiao ortamıyla bütünleştirir.

Bu proje bu nedenle sadece yeni bir bina değil. Aynı anda hem yoğun hem de açık, hem modern hem de gelenekle bağlantılı, ilk bakışta görkemli ama günlük yaşam için de keyifli bir yer yaratma girişimidir.