Ay tutulması güneş fırtınasıyla birleşiyor: Gökyüzünde kırmızı ışıklar dans edecek

28 Ağustos Cuma sabahı Ay yüzeyinin yüzde 96'sını gölgeye bırakacak parçalı tutulmaya Güneş fırtınası eşlik edecek.

12 Ağustos'taki dev Güneş tutulmasının ardından gökyüzü yeni bir şölene hazırlanıyor. 28 Ağustos 2026 Cuma günü sabaha karşı gerçekleşecek parçalı Ay tutulmasına bu kez beklenmedik bir aktör eşlik edecek.

25 Ağustos'ta Güneş'teki 4513 numaralı lekeden meydana gelen M sınıfı patlama, Dünya'ya doğru devasa bir plazma bulutu fırlattı. NOAA (Ulusal Okyanus ve Atmosfer Dairesi), koronal kütle atımı (CME) olarak adlandırılan bu bulutun tutulmayla aynı saatlerde gezegene ulaşacağını duyurdu.

Plazma bulutu Dünya'nın manyetik alanıyla etkileşime girdiğinde atmosferdeki oksijen parçacıklarını parlatacak. Oksijen alt irtifalarda yeşil ışıma yaparken, G1-G2 sınıfı fırtına ile birlikte 200 kilometrenin üzerindeki yüksekliklerde kuzey ışıkları kırmızı parlayacak.

Tutulmanın da etkisiyle gökyüzünün karardığı saatlerde Kuzey Amerika'nın bazı bölgelerinde nadir görülen kırmızı kuzey ışıkları ve bakır renge bürünen Ay aynı anda izlenebilecek. Kanada ve Alaska'daki gözlemciler bu çifte gösteriyi görme konusunda en yüksek şansa sahip oalcak.

Astronom ve "Little Book of Eclipses" kitabının ortak yazarı Tom Kerss bu nadir görülen olaya dair, "Normalde dolunay gökyüzünü aydınlatarak kuzey ışıklarıyla rekabet eder. Ancak Dünya'nın gölgesinde kaldığında gökyüzü nispeten karanlık olacak ve kuzey ışıklarını tespit etme olasılığını artıracaktır" diyor.

Kerss, batıdaki gözlemcilerin avantajına dikkat çekerek "Ne kadar batıda olursanız, tutulmanın en derin anında Ay doğu ufkunda o kadar alçakta olacak ve auroral ovalin en parlak bölgesiyle örtüşebilecektir" diye ekliyor.

Astronoma göre ufkun üzerinde kuzey ışıkları oluşuyorsa kızıl Ay ile yüksek irtifa kırmızı auroralarına aynı anda tanıklık etmek mümkün olacak.

Ay'ın yörüngesindeki saatte 1 kilometreyi aşan hızı sırasında Dünya gölgesi Ay çapının yüzde 93'ünü örtecek. Zirve noktasında Ay ışığının zayıflamasıyla Samanyolu ve yıldızlar gökyüzünde çok daha net ve parlak belirecek.

Atmosferin mavi ve sarı ışığı emerken kırmızı ışık dalgalarını kırarak Ay yüzeyine yansıtması ile ay, bakır bir renge bürünecek. Ay tam olarak gölgede kalmayacağı için resmi olarak 'kanlı Ay' adını almasa da 31 Aralık 2028'deki tam tutulmaya kadar Dünya genelinde görülebilecek en derin Ay tutulması olacak.

Astronomların 173 günde bir tekrarlanan ve 31 ile 37 gün süren 'tutulma sezonu' olarak adlandırdığı bu dönemde, eski uygarlıklar tarafından tutulma esnasında Ay'ın büründüğü kızıl renk nedeniyle ilahi bir öfke ya da kötü kehanet olarak görüyordu.

Bu gök olayının ardından gözler 2027 yılına çevrilecek. 18 Temmuz ve 17 Ağustos 2027 tarihlerinde yaşanacak iki hafif Ay tutulmasının arasında 6 dakikayı aşan süresiyle 'yüzyılın Güneş tutulması' gerçekleşecek.

Türkiye saatiyle jeomanyetik fırtınanın etkisi gece yarısından itibaren hissedilmeye başlayacak. Güneş fırtınası 04.03'te, parçalı tutulma ise 04.23'te başlayacak.

Türkiye'den takip edilebilecek parçalı evre 05.33'te başlayacak. Tutulma küresel zirve noktasına 07.12'de ulaşacak ve saat 08.52'de tamamen sona erecek.

Gökyüzü tutkunları bu nadir olayı batı ufkunu net gören açık alanlardan hiçbir özel filtre veya gözlük gerekmeksizin çıplak gözle izleyebilecek. Bakır ve turuncu tonlarında görsel bir ziyafet sunacak tutulma, sabahın erken saatlerinde gökyüzünü boyayacak.