İstanbul'un su kaynaklarında bahar yağışlarıyla birlikte kaydedilen yükseliş beklenen rahatlamayı getirmedi. İstanbul Su ve Kanalizasyon İdaresi (İSKİ) verilerine göre kentin barajlarındaki doluluk oranı son yirmi dört saatte milimetrik bir artış gösterse de uzmanlar kapıdaki tehlikeye karşı uyarılarda bulunuyor. Megakentin su geleceği nüfus artışı ve azalan yağışlar nedeniyle ciddi bir sınav veriyor.
BARAJLARDA YÜZDE 70 EŞİĞİ AŞILDI ANCAK RİSK SÜRÜYOR
İSKİ tarafından paylaşılan güncel rakamlar İstanbul barajlarındaki genel doluluk oranının 14 Nisan tarihinde yüzde 70,33 seviyesinde olduğunu gösterirken bugün bu rakam yüzde 70,34 olarak kayıtlara geçti.
2026 yılının başından itibaren metrekareye düşen toplam yağış miktarı 389,88 kilogram olarak hesaplansa da bu artış kentin uzun vadeli su ihtiyacını karşılamaktan uzak bir görüntü çiziyor.
İSTANBUL BARAJ DOLULUK ORANLARI (15 NİSAN 2026)
- Ömerli Barajı: %92,63
- Darlık Barajı: %86,69
- Elmalı Barajı: %91,79
- Terkos Barajı: %56,64
- Alibey Barajı: %67,56
- Büyükçekmece Barajı: %56,83
- Sazlıdere Barajı: %45,62
- Istrancalar Barajı: %55,15
- Kazandere Barajı: %61,95
- Pabuçdere Barajı: %60,84
SON 10 YILIN ORTALAMASI TEHLİKE ÇANLARINI ÇALIYOR
Geçmiş yılların verileriyle yapılan kıyaslamalar İstanbul'un su rezervlerindeki kaybı net bir şekilde ortaya koyuyor. 2018 ve 2019 yıllarında yüzde 90 seviyelerini gören barajlar bu yıl ancak yüzde 70 sınırında tutunabildi.
Mevcut doluluk oranının geçtiğimiz yılın bile 11 puan gerisinde seyretmesi su yönetiminde rehavete yer olmadığını bir kez daha kanıtladı.
MEGAKENTİ MELEN VE YEŞİLÇAY AYAKTA TUTUYOR
İstanbul'un günlük yaklaşık 3 milyon metreküpe yaklaşan devasa su tüketimi kentin kendi barajları yerine dış kaynaklarca finanse ediliyor. Melen ve Yeşilçay regülatörlerinden sağlanan su miktarı bu yıl 267 milyon metreküpü aşarak kentin can simidi oldu. Eğer bu dış hatlar olmasaydı İstanbul'un mevcut baraj kapasitesiyle susuzluk krizine girmesi kaçınılmaz bir tablo olarak değerlendiriliyor.
İSTANBUL'UN YILLIK SU İHTİYACI KARŞILANAMIYOR
İstanbul Üniversitesi Su Bilimleri Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Meriç Albay kentin su potansiyeline dair çarpıcı değerlendirmelerde bulundu. Barajların tamamı dolu olsa dahi İstanbul'un yıllık 1,5 milyar metreküplük su talebinin karşılanamayacağını belirten Albay kentsel büyüme ve betonlaşmanın su havzalarını daralttığını vurguladı. Türkiye genelinde azalan kar kalınlığının derelerin debisini düşürmesi barajların verimini doğrudan aşağı çekiyor.
ALTERNATİF ÇÖZÜM ARAYIŞLARI VE YAZ RİSKİ
Deniz suyunun arıtılması fikri Marmara Denizi'ndeki kirlilik ve yüksek maliyetler nedeniyle uzmanlar tarafından öncelikli görülmüyor. Bunun yerine yeni binalarda yağmur suyu hasadının zorunlu kılınması ve sanayide su tasarruflu üretime geçilmesi temel çözüm önerileri arasında yer alıyor.
Önümüzdeki yaz aylarında artacak olan buharlaşma ve yükselen tüketim miktarı İstanbul'un su yönetimi için asıl büyük sınavın haziran ayıyla birlikte başlayacağını gösteriyor.
ŞEHİRLERE GÖRE BARAJ DOLULUK ORANLARI
BARAJ DOLULUK ORANI NEDİR?
Baraj doluluk oranı, bir barajda bulunan su miktarının toplam depolama kapasitesine oranını ifade eder. Genellikle yüzde (%) olarak gösterilir ve su rezervlerinin mevcut durumunu anlamaya yarar. Bu oran, içme suyu temini, tarım ve enerji üretimi planlamasında temel bir göstergedir.
Su seviyesindeki değişimleri takip etmek için düzenli olarak ölçülür. Düşük oranlar kuraklık riskine, yüksek oranlar ise su bolluğuna işaret eder.
BARAJ DOLULUK ORANI NEDEN ÖNEMLİ?
Baraj doluluk oranı, şehirlerin su güvenliği açısından kritik bir veridir. Su kesintilerinin önceden planlanmasına ve kriz yönetimine yardımcı olur. Tarımsal sulama ve enerji üretimi bu veriye göre düzenlenir. Kurak dönemlerde erken uyarı sistemi gibi işlev görür. Aynı zamanda su tasarrufu politikalarının belirlenmesinde önemli rol oynar.
BARAJ DOLULUK ORANI NASIL HESAPLANIR?
Baraj doluluk oranı, mevcut su hacminin toplam baraj kapasitesine bölünmesiyle hesaplanır. Elde edilen sonuç 100 ile çarpılarak yüzde değeri elde edilir. Formül şu şekildedir: mevcut su miktarı bölü toplam kapasite çarpı 100.
Örneğin 500 milyon metreküp kapasiteli bir barajda 250 milyon metreküp su varsa doluluk oranı yüzde 50 olur. Bu hesaplama düzenli ölçümlerle güncellenir.
İSTANBUL İÇİN GÜVENLİ BARAJ DOLULUK SEVİYESİ KAÇ OLMALI?
İstanbul’da güvenli baraj doluluk seviyesi genellikle yüzde 70 ile yüzde 85 aralığı olarak kabul edilir. Bu aralık, hem günlük su tüketimini karşılamak hem de yaz aylarında oluşabilecek buharlaşma kayıplarına karşı tampon oluşturmak için önemlidir.
Yüzde 60’ın altı riskli seviye olarak değerlendirilir ve su tasarrufu önlemleri gündeme gelir. Yüzde 90’a yaklaşan seviyelerde ise taşkın ve yönetim kontrolü önem kazanır. Mevsimsel yağışlara bağlı olarak bu oranlar değişkenlik gösterebilir. (AA)