Güvercinlerin yön bulma sırrı çözüldü: Vücutlarından demir çıktı
Almanya'daki Max Planck Enstitüsü araştırmacıları, güvercinlerin yön bulma sırrının karaciğerdeki hücrelerinde olduğunu buldu. Christian Kurts ve ekibinin çalışması, bu hücreler olmadan kuşların bulutlu havada kaybolduğunu kanıtladı.
Güvercinler binlerce yıldır insanlık tarihinde haber, not ve askeri mesaj taşımak için kullanılıyor, kaybolmadan yüzlerce mil mesafe kat edebiliyor.
Bu yön bulma yeteneğinin arkasındaki mekanizma, bilim dünyasında yaklaşık 100 yıldır çözülemeyen bir gizem olarak kaldı.
Bazı bilim insanları kuşların manyetik sinyalleri gözlerindeki ışığa duyarlı moleküllerle algıladığını öne sürdü, bazıları ise sürecin gaga veya iç kulakta gerçekleştiğini düşündü.
Bağışıklık hücrelerinin de bu süreçte rol oynayabileceği daha önce gündeme gelmiş, ancak hiçbir çalışma bunu kanıtlayamamıştı.
Almanya'daki Max Planck Hayvan Davranışları Enstitüsü ile Bonn Üniversitesi'nden araştırmacılar, bu sorunu çözmek için güvercinlerin organlarındaki manyetik ipuçlarını incelemeye karar verdi.
Ekip, güvercinlerin karaciğerindeki demir zengini bağışıklık hücrelerinde beklenmedik şekilde güçlü bir manyetik sinyal tespit etti.
Bulguyu test etmek için araştırmacılar karaciğerdeki bu bağışıklık hücrelerini geçici olarak devre dışı bıraktı ve güvercinleri uçurdu.
Güneşi de bir yön bulma aracı olarak kullanan kuşların bulutlu havada uçunca yönlerini bulamadığı gözlemlendi.
Martin Wikelski, bulgunun çözdüğü gizemin büyüklüğüne dikkat çekerek "Manyetik duyu yaklaşık 100 yıldır bir gizemdi" dedi.
Christian Kurts, deneydeki güvercinlerin hücreler devre dışı bırakıldığında "basitçe yollarını bulamadıklarını" söyledi.
Çalışmanın ortak yazarı Clivia Lisowski, bu bağışıklık hücrelerinin karaciğerdeki sinir liflerinin hemen yakınında konumlandığını fark etti.
Lisowski, bu yakınlığın "manyetik duyuyu beyne nasıl ilettiklerini ve güvercinlerin yön bulmasına nasıl yardımcı olduklarını açıklayabileceğini" belirtti.
En güçlü yön bulma sinyali karaciğerde bulunsa da, araştırmacılar gaga ve dalakta da benzer bağışıklık hücrelerine rastladı.
Bu çoklu sistem, kuşların duruma göre farklı manyetik algılama tekniklerini bir arada kullanabileceğine işaret ediyor.
Araştırmacılar fareler gibi diğer hayvanların da benzer bir manyetik sistem kullanabileceğine inanıyor.