Hakkâri’nin Yüksekova ilçesinde terör, göç ve çeşitli nedenlerle neredeyse bitme noktasına gelen manda yetiştiriciliği, 2021 yılında başlatılan “Mandacılığı Geliştirme” projesi sayesinde yeniden canlandı. Hakkâri Valiliği ile İl Tarım ve Orman Müdürlüğü’nün yürüttüğü projeyle, isteyen ailelere 5’er manda yavrusu (malak) verilerek üretim teşvik edildi.
Yüksekova Ziraat Odası Başkanı Perviz Geçirgen, bugün ilçede yaklaşık 700 ailenin mandacılıkla geçimini sağladığını belirterek şunları söyledi:
“Amacımız, çiftçilerimizin hem yoğurt hem de peynir üretiminde yeniden marka olmalarını sağlamaktır.”
Geçirgen, bölgede mandacılığın geçmişteki önemine de dikkat çekti:
“1990’lı yıllarda bölge, yoğurt ve peynir üretimiyle adeta bir marka konumundaydı. Özellikle mozzarella peynirinin üretiminde büyük bir çaba ve çalışma vardı. Fakat yıllar içinde hem iç göç hem de çeşitli nedenlerden dolayı mandacılık giderek azaldı.”
Mandacılığın geçmişte yalnızca 13 köyle sınırlı olduğunu hatırlatan Geçirgen, “Bugün 700 ailenin geçim kaynağı haline gelmiştir. Bu projelerin amacı hem yaşam koşullarının iyileştirilmesi hem de hayvancılığın bölgede yeniden ivme kazanmasını sağlamaktır.” dedi.
Aksu köyünde mandacılıkla uğraşan Senar Durna da üretimin arttığını belirtti:
“Geniş ve sulak ovalar nedeniyle mandacılık çok yaygındı. Zamanla bu sayı azaldı. Babam mandacılığa çok önem veriyordu. 1990’lı yıllardan beri manda besliyoruz. Şu an 100’e yakın mandamız ve ayrıca malaklarımız var. Devletin vermiş olduğu malak yardımıyla bu sayılar arttı. Artık ilçenin birçok köyünde manda besleniyor.”
Manda üreticilerinden Hamdullah Akdoğan ise projelere olan ilgiyi şöyle anlattı:
“Bölgemizdeki birçok aile mandacılığa yönelmiş durumda. Şu an Yüksekova genelinde, 'Mandacılığı Geliştirme' projesinde yararlanan birçok besicimiz var. Devlet destek veriyor ve destek olunca da insanlar tarafından daha fazla talep edilmeye başlandı. Eskiden Yüksekova mandacılık yeriydi. Gittikçe bu sayı azalmaya başlamıştı. Ancak son zamanlarda devletin de vermiş olduğu destekle beraber bu sayı yeniden artmaya başladı.”