Artan gıda fiyatlarıyla birlikte tatlı ve pasta ürünlerinin kilogram fiyatları da rekor seviyelere ulaştı. Ancak bazı işletmelerin, ürün tartımı sırasında kutu ağırlığını fiyattan düşmeyerek vatandaşa "kutu parası" ödettirdiği ortaya çıktı. Zabıta ekiplerinin gerçekleştirdiği denetimler ve sosyal medyada paylaşılan görüntüler, bu haksız kazanç yöntemini gözler önüne serdi.
"VATANDAŞ KUTUYA PARA VERMEMELİ"
Konuyla ilgili paylaşılan ve bir tatlı işletmesinde çekildiği görülen denetim videosunda, zabıta memurunun tartı başındaki uyarısı dikkat çekti. Görüntülerde memur, tezgâhtaki boş tatlı kutusunu tartıya koyarak, sadece kutunun ağırlığının o anki birim fiyata göre 41 TL tuttuğunu tespit etti.
İşletme yetkilisine sert uyarılarda bulunan zabıta memuru, şu ifadeleri kullandı:
"41 TL mi yapıyor boş kutu? Pekâlâ, vatandaş veya müşteri sizden bir kilo kuru pasta istediği zaman bunun darasını düşüyor musunuz? Bunu geçelim çünkü vatandaş kutuya para vermemesi lazım."
KUTU MALİYETİ 250 TL'Yİ BULUYOR
Video kayıtları ve yapılan piyasa analizleri, durumun vahametini daha net ortaya koyuyor. Özellikle Antep fıstıklı baklava gibi kilogram fiyatı 2.500 TL seviyelerine ulaşan ürünlerde, dara düşülmemesi tüketiciye çok daha pahalıya patlıyor.
Bir kilogramlık baklava kutusunun ortalama ağırlığı hesaba katıldığında, eğer dara alınmazsa vatandaş 1 kilo tatlı aldığını sanırken aslında gramajdan çalan kutuya para ödüyor. Bu durum, 1 kilo baklavada tüketicinin 200 TL ile 250 TL arasındaki parasının, tabiri caizse "çöpe gitmesi" anlamına geliyor.
Standartlara göre yapılması gereken işlem şu şekilde olmalıdır:
- Brüt ağırlık: Kutu ve tatlının toplam ağırlığı.
- Dara: Boş kutunun ağırlığı.
- Net ağırlık: Tüketicinin ödemesi gereken gerçek ürün miktarı.
YASAK OLMASINA RAĞMEN DEVAM EDİYORLAR
Ticaret Bakanlığı düzenlemeleri ve tüketici kanunlarına göre, satılan ürünün net ağırlığı üzerinden fiyatlandırma yapılması zorunludur. Ambalaj ve kutu ağırlıklarının (dara) fiyata dahil edilmesi yasalara aykırı bir uygulamadır. Ancak yapılan denetimler, yasal zorunluluğa rağmen birçok pastane ve tatlıcının bu uygulamadan vazgeçmediğini gösteriyor.
Yetkililer, vatandaşları alışveriş yaparken tartı işlemini dikkatle izlemeleri ve kutu ağırlığının (daranın) düşülüp düşülmediğini kontrol etmeleri konusunda uyarıyor.