Sağlık Bakanlığı, sigara kullanımına yönelik yasakların kapsamını artıracak yeni yasal düzenlemeler üzerinde çalışırken, Avrupa Birliği ülkelerinde uygulanan modelleri incelemeye aldı. Hazırlanan taslakta, özellikle kamusal alanlarda sigara yasağının genişletilmesi öne çıkıyor.
Bu çerçevede Fransa’daki uygulamaya benzer şekilde; çocukların bulunduğu açık alanlar başta olmak üzere parklar, plajlar, yürüyüş yolları, bina girişleri, otobüs durakları, restoranların açık bölümleri ve kafe teraslarının yasak kapsamına alınabileceği ifade ediliyor. Çalışmada ayrıca yarı açık alanların tanımı yeniden yapılıyor, pasif içiciliği azaltmaya yönelik mesafe kuralları getiriliyor ve tütün ürünlerinin kamusal alandaki görünürlüğünün sınırlandırılması hedefleniyor.
AVRUPA BİRLİĞİ’NİN HEDEFİ: “TÜTÜNSÜZ NESİL”
Türkiye Gazetesi'nden Esma Altın'ın haberine göre, AB, 2040 yılına kadar sigara kullanım oranını yüzde 5’in altına düşürmeyi ve “tütünsüz nesil” oluşturmayı amaçlıyor. Fransa’da uygulanan model çocukları merkeze alıyor. Bu kapsamda plajlar, parklar, okul çevreleri ve spor alanları gibi çocukların yoğun bulunduğu açık alanlarda sigara içilmesi yasaklandı. Kurallara uymayanlara 135 avroya (yaklaşık 7 bin TL) kadar para cezası kesilebiliyor. Ülkede kapalı kamusal alanlardaki sigara yasağı ise uzun süredir yürürlükte.
İspanya’da daha kapsamlı bir açık alan modeli uygulanıyor. Bu ülkede teraslar, üniversite kampüsleri, otobüs durakları ve açık hava eğlence alanları da yasak kapsamına dâhil edildi. Elektronik sigara ve ısıtılmış tütün ürünleri de düzenlemelerde yer alıyor. İtalya’da açık kamusal alanlarda sigara içilmesi yasaklanırken, ihlallerde 40 ila 240 avro (yaklaşık 2 bin - 12 bin 500 TL) arasında ceza uygulanıyor. İsveç’te ise 2019’dan bu yana restoran terasları, oyun alanları, otobüs durakları ve kamu binalarının girişlerinde sigara yasağı bulunuyor.
SATIN ALMA YAŞINDA ARTIŞ GÜNDEMDE
AB ülkelerinde öne çıkan bir diğer uygulama da sigara paketlerinin cazibesini azaltmaya yönelik nötr paketleme ve fiyat artışları. Bunun yanında bazı ülkelerde sigara satın alma yaşının yükseltilmesine ilişkin adımlar atılıyor.
PASİF İÇİCİLİĞİN ÖNÜNE GEÇİLMESİ HEDEFLENİYOR
Yeni düzenlemenin yürürlüğe girmesi halinde, Türkiye’de uzun süredir uygulanan kapalı alan yasağının fiilen genişletilmesi söz konusu olacak. Atılacak adımların yalnızca sigara kullananları değil, dumana maruz kalan toplumun tamamını korumayı amaçladığı belirtiliyor. Uzmanlar, bu sürecin tütünle mücadelede daha sıkı ve müdahaleci bir dönemin başlangıcı olabileceğine dikkat çekiyor.
HER YIL 100 BİN ÖLÜM
Yeşilay Bilim Kurulu Üyesi ve İstanbul Üniversitesi Cerrahpaşa Tıp Fakültesi Öğretim Üyesi Doç. Dr. Hasan Volkan Kara, Türkiye’de her yıl yaklaşık 100 bin kişinin sigaraya bağlı nedenlerle yaşamını yitirdiğini belirtti. Nikotinin zararlarının bilindiğini ancak sigaranın toplumsal olarak kabul görmüş bir bağımlılık haline geldiğini ifade eden Kara, şu değerlendirmeyi yaptı:
“Dünyada 1 milyar sigara kullanıcısı var ve elimizdeki rakamlar sigaranın, nikotinin her iki kullanıcısından bir tanesini öldürdüğünü söylüyor. Yani önümüzdeki yıl ve dönemlerde bu 1 milyar kullanıcının 500 milyonu hayatını kaybedecek. Ülkemizde de her gün yaklaşık 300 kişi hayatını sigaradan kaybediyor. Bu, yılda 100 bin gibi bir sayıya denk geliyor. Bu sebeple tütün ve sigara hatta nikotinle olan mücadele standart üstü öneme sahip oluyor.”
MANZARALI ALAN TARTIŞMASI
İstanbul’da kafe ve restoranlarda manzaraya sahip açık alanların büyük ölçüde sigara içenlere ayrılması, sigara kullanmayan vatandaşların tepkisini çekiyor. Sigara içmeyenler, bu durumun kendilerini kapalı alanlara yönelttiğini ve mekânsal ayrımcılık yarattığını dile getiriyor.
21 yaşındaki Azra Acar, “Masalar çok yakın. İster istemez duman doğrudan soluduğum havaya karışıyor. Oturmak istemezsek, bu kez manzaralı taraf sigara içenlere kalıyor” derken, 34 yaşındaki Ömer Gürel ise “Kafelerde sigara içilmesi beni rahatsız ediyor. Üstelik en güzel yerleri alıyorlar. Bunu bir işgal olarak değerlendiriyorum. Neden açık havalar sadece sigara içenlerin elinde olsun. Açık alanda gün batımı izlemek istediğinizde sigaraya maruz kalıyorsunuz. Bu aynı zamanda kul hakkıdır” ifadelerini kullandı.