Doğadan toplanması uluslararası sözleşmeler ve ulusal yasalarla kesinlikle yasak olan salep orkidesi, devlet izniyle yapılan kültür yetiştiriciliğiyle üreticisine yüksek gelir kapısı açıyor. 2026 itibarıyla doğadan izinsiz tek bir yumru sökmek bile yarım milyon lirayı aşan cezaya yol açabiliyor.
Anadolu'nun dağlık bölgelerinde kendiliğinden yetişen ancak nesli tehlike altında olduğu için koruma altına alınan salep orkideleri, iklim çeşitliliği sayesinde Türkiye'nin geniş coğrafyasında, dört bir yanda varlık gösteriyor.
Muğla ve Antalya'nın serin yaylalarından Kastamonu ve Sinop'un nemli ormanlarına, Yozgat'ın tescilli Akdağmadeni bölgesinden Kahramanmaraş'ın yüksek kesimlerine kadar bu bitkiye rastlanıyor.
ÜRETİM İÇİN BAKANLIK İZNİ ZORUNLU
Tarlada salep yetiştirmek isteyen çiftçilerin önce Tarım ve Orman Bakanlığı'ndan izin alması gerekiyor. Üretim, bakanlık onaylı işletmelerden temin edilen sertifikalı yumrularla başlıyor.
İzinsiz veya kaynağı belirsiz yumrularla yapılan ekimler yasal sayılmıyor. Bakanlık kayıtlı üreticilere teknik destek sağlarken ürünün yasal yollarla pazara sunulmasına da olanak tanıyor.
KİLOSU BİNLERCE LİRA
İçecek, dondurma ve ilaç sanayisinde hammadde olarak kullanılan salep, tarımsal ürünler arasında en yüksek katma değerliler arasında yer alıyor. Güncel piyasa fiyatları forma göre önemli farklılık gösteriyor.
Saf toz salebin kilogramı 10 bin ile 12 bin 500 TL arasında alıcı buluyor; butik dondurmacılar ve doğal ürün meraklıları bu segmentin başlıca alıcıları. Hasat edilip kurutulmuş kuru salep yumruları kilosu 8 bin ile 10 bin TL arasında satılıyor. Kurutma sürecinde bitkinin ağırlığının yaklaşık yüzde 80'ini yitirmesi, kuru salebin fiyatını yukarı taşıyan temel etken. Hasat döneminde taze olarak satılan yaş salep ise 2 bin ile3 bin 500 TL arasında seyrediyor.
Üreticiler, bir dönümlük araziden elde edilen gelirin birçok geleneksel tarım ürününe kıyasla çok daha yüksek olduğunu belirtiyor.