Uluslararası Enerji Ajansı (IEA) Başkanı Fatih Birol, CNBC’ye verdiği röportajda küresel piyasaların içinde bulunduğu karanlık tabloyu özetledi. Birol, Orta Doğu’daki savaşın enerji akışını felç ettiğini belirterek, durumun sadece bir arz sıkıntısı değil, küresel bir enflasyon ve büyüme krizi olduğunu vurguladı.
20 MİLYON VARİLDEN GERİYE NE KALDI?
Küresel petrol trafiğinin kalbi sayılan Hürmüz Boğazı, savaş öncesinde günde yaklaşık 20 milyon varil petrolün taşındığı en kritik noktaydı. Ancak mevcut durumda hem İran’ın hem de ABD’nin karşılıklı kısıtlamaları nedeniyle boğazda bir "çifte abluka" yaşanıyor.
Birol, bu tıkanıklık sebebiyle her gün 13 milyon varil petrolün dünya piyasalarına ulaşamadığını ifade etti. Bu tablo, enerji fiyatlarının neden rekor seviyelere koştuğunu ve enflasyonun neden düşürülemediğini açıkça kanıtlıyor.
AVRUPA’DA UÇUŞLAR DURMA NOKTASINA GELEBİLİR
Fatih Birol, krizin en ağır darbeyi vurduğu alanlardan birinin "jet yakıtı" olduğunu söyledi. Avrupa’nın bu alandaki bağımlılığına dikkat çeken Birol, çarpıcı veriler paylaştı:
Bağımlılık Oranı: Avrupa, jet yakıtının yüzde 75’ini Orta Doğu’dan ithal ediyor.
Sıfırlanan Akış: Savaş nedeniyle bu sevkiyat neredeyse tamamen durdu.
Avrupa şu an ABD ve Nijerya’dan yakıt arıyor. Eğer yeterli arz sağlanamazsa, kıtada hava trafiğinin zorunlu olarak azaltılması ve uçuşların iptali gündeme gelebilir.
ELEKTRİKLİ ARAÇ VE NÜKLEER ENERJİYE MECBURİ DÖNÜŞ
Mevcut krizin bir "enerji dönüşümü" tetikleyicisi olabileceğini belirten Birol, petrol bağımlılığından kurtulmak isteyen ülkelerin nükleer, güneş ve rüzgâr enerjisine yönelimini hızlandıracağını öngörüyor. Özellikle ulaşımda elektrikli araç kullanımının bu süreçten güçlenerek çıkması beklenirken; Asya gibi bazı bölgelerde ise geçici çözüm olarak çevre kirliliğine yol açan kömür kullanımının yeniden artabileceği uyarısı yapıldı.
"ACİL STOKLAR ÇÖZÜM DEĞİL, SADECE ACIYI AZALTIR"
Uluslararası Enerji Ajansı’nın 32 üyesi, mart ayında acil stoklardan 400 milyon varillik petrolü piyasaya sürme kararı almıştı. Fatih Birol, bu devasa müdahalenin bile kalıcı bir çözüm olmadığını şu sözlerle ifade etti:
"Bu adım sadece acıyı bir miktar azaltır, ama kesin bir çözüm sunmaz. Dünyanın nefes alabilmesi için tek gerçek çözüm, Hürmüz Boğazı’nın yeniden ticarete açılmasıdır."