2025 yılına ait ticaret verilerinin analizi, Avrupa’nın plastik atık ihracatında dikkat çeken bir tabloyu ortaya koydu. Almanya, 810 bin tonun üzerinde plastik atığı yurt dışına göndererek dünyanın en büyük plastik atık ihracatçısı olurken, İngiltere 675 bin tonla ikinci sırada yer aldı.
Yapılan analizlere göre bu atıkların büyük bölümü Türkiye’ye gönderildi. Türkiye’yi Malezya ve Endonezya takip ederken, söz konusu ülkelerdeki geri dönüşüm süreçlerinin çevresel zararlar, yasa dışı döküm ve yakma faaliyetleriyle sık sık gündeme geldiği belirtildi.
PLASTİK ATIKLAR AKDENİZ KIYILARINDA
Konuyla ilgili değerlendirmede bulunan deniz biyoloğu Sedat Gündoğdu, Türkiye’nin Akdeniz kıyılarındaki kirliliğin ciddi boyutlara ulaştığını ifade etti. Gündoğdu, “Türkiye’nin Akdeniz kıyıları, geri dönüşüm tesislerinden kaynaklanan plastik atıklar nedeniyle bölgenin en kirli sahilleri haline geldi. Mikroplastik yoğunluğu o kadar fazla ki bazı bölgelerde denize girmek bile zorlaşıyor” dedi.
Öte yandan Türkiye’nin mevcut atık işleme kapasitesinin zaten yetersiz olduğu vurgulandı. Ülkede yılda yaklaşık 3,3 milyon ton plastik atık üretildiği, bunun geri dönüşüm kapasitesinin ise iki katından fazla olduğu ifade edildi.
YENİ YASA GELİYOR
Avrupa Birliği ise artan eleştiriler üzerine yeni bir düzenleme hazırlığında. Buna göre, OECD dışındaki ülkelere plastik atık ihracatı 21 Kasım 2026 itibarıyla yasaklanacak. Ancak uzmanlar, bu yasağın atık akışını tamamen durdurmak yerine Türkiye gibi OECD üyesi ancak altyapı açısından sınırlı kapasiteye sahip ülkelere yönlendirebileceği uyarısında bulundu.
Avrupa Parlamentosu’ndan bazı isimler, bu süreci “tarihi bir dönüm noktası” olarak nitelendirirken, geri dönüşümün önündeki en büyük engelin ekonomik olduğunu savunuyor. Yeni plastik üretiminin geri dönüştürülmüş malzemeden daha ucuz olması, sistemin sürdürülebilirliğini zorlaştırıyor.
GELİŞMİŞ ÜLKELER "ATIK SÖMÜRGECİLİĞİ" YAPIYOR
Malezyalı çevre aktivistleri ise durumu “atık sömürgeciliği” olarak tanımlıyor. Uzmanlara göre, gelişmiş ülkelerin kendi atıklarını başka ülkelere göndermesi, küresel ölçekte çevre ve halk sağlığı sorunlarını derinleştiriyor.
İngiltere de benzer şekilde plastik atık ihracatına sınırlamalar getirmeyi planladığını açıkladı. Yeni düzenlemeler kapsamında atıkların takibi sıkılaştırılacak ve ihracatçıların, gönderilen atığın nasıl işlendiğini belgelemeleri gerekecek.
ÖNLEMLER YETERSİZ
Çevre örgütleri ise alınan önlemlerin yetersiz olduğunu savundu. Uzmanlara göre sorun yalnızca atıkların nereye gönderildiği değil, aynı zamanda küresel plastik üretiminin hız kesmeden devam etmesi. Bu durum, atık krizinin önümüzdeki yıllarda daha da büyüyebileceğine işaret ediyor.