Sayıştay bile bu satışa şaşırıp kaldı: Görülmemiş skandal TCDD'de ortaya çıktı

TCDD'nin TÜLOMSAŞ, TÜDEMSAŞ ve TÜVASAŞ’ın bağlı ortaklıklarının birleştirilmesiyle kurulan Türkiye Raylı Sistem Araçları Sanayi (TÜRASAŞ) geçtiğimiz aylarda 'adrese teslim' tren ihalesiyle gündeme gelmiş, yabancı bir firmaya gidecek ihale apar topar iptal edilmişti. CHP'li Deniz Yavuz Yılmaz'ın detaylarını ortaya çıkardığı ihale skandalının ardından kurumun adı bu kez Sayıştay denetimlerinde ortaya konulan usulsüzlükle anılmaya başlandı.

TÜRASAŞ'ın kullanılmayan pirinç malzemelerini bedeli karşılığında Makine ve Kimya Endüstrisi AŞ’ye vermesi gerekirken dışarıya sattığı ortaya çıktı. İnternetteki hurda fiyatları baz alınarak satış yapılan firmanın, söz konusu pirinç maddelere ilişkin teklifinde kurumun hazırladığı 'tasnif kodu'na kadar biliyor olmasın Sayıştay'ı dahi hayrete düşürdü.

GÖRÜLMEMİŞ SKANDAL TCDD'DE ORTAYA ÇIKTI

Cumhuriyet'ten Mustafa Çakır'ın haberine göre; Sayıştay’ın TÜRASAŞ Denetim Raporu, kurumun Sakarya Bölge Müdürlüğü tarafından “hareketsiz mal satışı” adı altında yıllardır kullanılmayan pirinç boruların Makine ve Kimya Endüstrisi AŞ (MKE) yerine özel bir şirkete satıldığını ortaya çıkardı.

Sayıştay denetmenleri ilgili firmanın belirli zaman aralıklarında ihtiyacı olan malzemenin adını, üçüncü bir şahsı, tasnif numarasını ve miktarını belirterek Sakarya Bölge Müdürlüğü’ne talep yazısı yazdığını belirledi. Ardından bölge müdürlüğünün komisyon kurarak ilgili ürünün fiyatını belirlediğini tespit etti.

Pirinç maddelerin fiyatının internetten ürünün hurda fiyatı araştırılarak tespit edildiği, ardından firmadan ilgili ürünün toplam fiyatı tahsil edilerek ürün sevkiyatının gerçekleştirildiği görüldü.

Mevzuata göre ise bu malzemelerin Makine ve Kimya Endüstrisi AŞ’ye satılması gerekiyordu.

SAYIŞTAY BİLE BU SATIŞA ŞAŞIRIP KALDI

Sayıştay usulsüz satışa ilişkin not düştüğü raporunda, şu eleştiriyi yaptı:

“Tüm kamu kurum ve kuruluşları ihtiyaç fazlası ürünlerin listesini çıkarıp resmi dairelerin ihtiyaçlarını sorgulamalı, resmi dairelerin satın almadıklarını ise Makine ve Kimya Endüstrisi Kurumu’na satış sureti ile devretmelidir. Bu konuda idarelerin seçimlik herhangi bir hakkı bulunmamasına rağmen Sakarya Bölge Müdürlüğü elinde hareket görmeyen malzemeleri başka bir firmanın talebi ile satmıştır. Burada dikkat çekici başka bir husus ise; ilgili firmanın malzeme ihtiyaçlarını belirtirken ürünlerin idaredeki tasnif koduna kadar bilmesidir.”

Rapora göre; talep tarihi olan Ocak 2023’te yuvarlık pirinç çubuk için KDV hariç 470 bin 911 lira, Nisan 2023’te yuvarlak pirinç çubuk için KDV hariç 1 milyon 43 bin 955 lira, Haziran 2023’te yuvarlak pirinç çubuk, dört köşe pirinç çubuk, altı köşe pirinç çubuk, pirinç bant, delikli bronz çubuk için KDV hariç 1 milyon 74 bin 708 lira, talep tarihi olan Eylül 2024’te de pirinç boru için 1 milyon 357 bin 720 lira KDV hariç fiyat teklifi verilerek satış gerçekleştirildi.

Sayıştay, ihtiyaç fazlası ürünlerin idare tarafından ihalesiz satılması işinde mevzuata aykırı davranan sorumluların, sorumluluk derecelerinin tespiti ve gereği için konunun tüm yönleriyle TÜRASAŞ Teftiş Kurulu Başkanlığı’nca soruşturulmasını önerdi.

SADECE PİRİNÇ DEĞİL YAPILACAK İŞİ DE İHALE ETMİŞLER

Sayıştay’ın tespitine göre, şirket bünyesinde yaptırılabilecek bazı işler ise “kapasite fazlalığı ve ivedilik” gerekçe gösterilerek üçüncü şahıslara ihale edildi.

CHP'li Yavuzyılmaz "soygun planı" diyerek paylaşmıştı: O ihale apar topar ertelendi

Şirketin mali tablolarına yönelik incelemede “sipariş eksikliği” nedeniyle o işlerin "yüksek tutarlı zarar oluşturduğu" belirtilerek ihale edilen işlerin “kapasite fazlalığı ve ivediliğin” gerekçe gösterilmesinin birbiriyle çelişen durumlar olduğu belirtildi. 2024 yılında malzeme eksikliği nedeniyle şirketin uğradığı zarar 112 milyon 744 bin 826,69 TL olurken Sayıştay, bu durumun teşebbüsün ürün tedariğinde planlı ve zamanlı davranamadığını, ambarlarında yeterli stok bulundurmadığını, emniyet stoğunun yeterli seviyede olmadığını gösterdi.

FAZLA ALINIP DEPODA TUTMULMUŞ

Sayıştay, önceki yıllarda kullanılmak üzere satın alınan ve yüksek değeri olan fazla miktarda ilk madde malzemenin bazılarında hiçbir kullanımın olmadığı, bazılarında ise çok az miktarda kullanımın olduğunu, bunlardan kalanların yıllardır atıl bir şekilde depoda beklediğini de tespit etti.

Yapılan incelemede; 2019 yılı öncesinde tedarik edilen ve bugüne kadar hiç işlem görmeyen ilk madde ve malzeme stok tutarının; Eskişehir Bölge Müdürlüğü’nde 15 milyon 389 bin 591,92 TL, Sivas Bölge Müdürlüğü’nde 12 milyon 847 bin 35,82 TL ve Sakarya Bölge Müdürlüğü’nde ise 14 milyon 848 bin 478,08 TL olduğu belirlendi.