Nesli tükenmekte olan sevimli canlıları eksi 196 derecede dondurup saklayacaklar

Avustralya'da bilim insanları, yok olma tehlikesi altındaki koala neslini kurtarmak için harekete geçti. Queensland Üniversitesi bünyesinde yürütülen tarihi projeyle, koalaların yumurta ve spermleri sıvı azotta dondurularak koruma altına alınıyor.

Queensland Üniversitesi araştırmacıları koala neslini güvence altına almak amacıyla tarihi bir adım attı. Üreme biyoloğu Andres Gambini ve hayvan üremesi uzmanı Steve Johnston liderliğindeki ekip, yaban hayatı hastaneleriyle ortaklaşa çalışıyor. Proje kapsamında koalalardan alınan yumurta ve spermler, eksi 196 santigrat derecedeki sıvı azotta dondurularak genetik bir yedek oluşturuluyor.

Orman yangınları, kuraklık ve özellikle kısırlığa yol açan ölümcül enfeksiyonlar yüzünden koala nüfusu hızla eriyor. Avustralya hükümeti, 2022 yılında sevimli hayvanların koruma statüsünü resmi olarak tehlikede kategorisine yükseltti. Özellikle Queensland ve New South Wales bölgelerinde koala popülasyonu 1998 yılından bu yana yüzde 80 oranında azaldı.

Yaban hayatı hastanelerine getirilen ancak kurtarılamayan koalalar, türün geleceği için umut oluyor. Uzmanlar, hayatını kaybeden hayvanlardan alınan sperm ve yumurtaları hızla toplayarak koruma altına alıyor.

Koalalar arasında hızla yayılan ve kısırlığa yol açan ölümcül Chlamydia bakterisi üreme hücrelerinden tamamen temizleniyor. Temizlenen sağlıklı genetik materyaller, gelecekteki tüp bebek tedavilerinde kullanılmak üzere eksi 196 derecedeki sıvı azotta donduruluyor.

Projeye liderlik eden üreme biyoloğu Andres Gambini, çalışmanın önemini şu sözlerle anlatıyor:

"Genetik çeşitliliğin kaybedilmesi gelecek nesilleri zayıflatabilir ve türlerin zorluklara uyum sağlama yeteneğini azaltabilir. Bu proje, gelecekteki koruma programlarını desteklemek amacıyla koala sperm ve yumurtalarını kurtarmak ve korumak için güvenli ve sistematik bir yol oluşturacaktır."

Doğu Avustralya'da koala nüfusunu en çok tehdit eden unsurların başında Chlamydia bakterisi geliyor. En kötü etkilenen bölgelerde koalaların yüzde 90 gibi çok yüksek bir oranı bu enfeksiyonla pençeleşiyor.

Hayvan üremesi uzmanı Steve Johnston, geliştirilen yeni yöntemlerin gücüne dikkat çekerek, "Eğer üreme hücreleri enfeksiyon içeriyorsa, şu an bunu örneklerden temizleyecek teknolojiye sahibiz" diyor.

Proje, geçmişteki başarılı çalışmalardan alınan güçle ilerliyor. Araştırmacı Johnston'ın da içinde yer aldığı ekip, 1998 yılında yapay dölleme yoluyla dünyanın ilk koala yavrusunu dünyaya getirmişti. Aynı ekip 2025 yılında ise tarihte ilk kez tüp bebek yöntemiyle kanguru embriyoları üreterek bu alandaki uzmanlığını kanıtladı.

Projeye dışarıdan destek veren bağımsız uzmanlar da dondurma teknolojisinin geleceğinden umutlu görünüyor. Buffalo Üniversitesi evrimsel gelişim biyoloğu Vincent Lynch, geçmişte dondurulmuş hücreleri başarıyla canlandırdığını doğruluyor.

Lynch, bu tür teknolojik projelerin geleneksel doğa koruma yöntemleriyle birlikte yürütülmesi gerektiğini savunuyor:

"Bu tarz çok yönlü yaklaşımları destekliyorum. Çevreyi geleneksel koruma yöntemleriyle koruyarak, türlerin yaşayabileceği bir yer kalmasını sağlıyor ve böylece doğaya yeniden salınmalarına imkan tanıyoruz."

Uzmanlar, dondurma işleminin ormanları koruma çalışmalarının yerini alamayacağını, ancak türün yok olmasını önleyecek en güçlü acil genetik sigorta olduğunu belirtiyor.