Resmi Gazete'de yayımlandı: Milyonları evlere kilitleyen uygulama tamamen kalktı
Resmi Gazete'de yayımlanan kararla, evde kalma zorunluluğu getiren klasik nüfus sayımı mevzuatı yürürlükten kaldırıldı. TÜİK'in aldığı kararın detayları ve 1927'den 2000 yılına uzanan 14 sayımlık dönemin tüm ayrıntıları haberimizde.
Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK), Türkiye'de uzun yıllar boyunca uygulanan ve sayım günlerinde sokağa çıkma kısıtlaması getiren klasik nüfus sayımı usulüne ilişkin mevzuatı yürürlükten kaldırdı. Alınan kararla birlikte, geçmişte tek bir günde tamamlanan sayım organizasyonlarına dair yasal çerçeve resmen sona ermiş oldu.
41 YILLIK MEVZUAT YÜRÜRLÜKTEN KALDIRILDI
Resmi Gazete'nin 21 Ağustos 2026 tarihli ve 33347 sayılı nüshasında yayımlanan "Genel Nüfus Sayımı Sayım Komiteleri ve Bürolarının Kuruluş, Görev ve Çalışma Esasları Yönetmeliğinin Yürürlükten Kaldırılmasına Dair Yönetmelik" ile süreç netleşti. Bu düzenleme kapsamında, 1 Temmuz 1985 tarihli Resmi Gazete'de yayımlanarak yürürlüğe girmiş olan 41 yıllık "Genel Nüfus Sayımı Sayım Komiteleri ve Bürolarının Kuruluş, Görev ve Çalışma Esasları Yönetmeliği" tamamen kaldırıldı. Yeni yönetmelik hükümlerinin yürütülmesi görevi TÜİK Başkanı'na verildi.
SOKAĞA ÇIKMA YASAĞI VE TEK GÜNDE SAYIM ŞARTI BULUNUYORDU
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik, Türkiye genelinde nüfus sayımlarının eski usullerle nasıl icra edileceğini ayrıntılı biçimde düzenliyordu. Mevzuata göre:
- İl ve ilçelerde sayım komiteleri ile büroları kuruluyor,
- Sayım memurları ve kontrol memurları görevlendiriliyor,
- Sayım işleminin tüm ülkede aynı gün başlayıp aynı gün içinde bitirilmesi zorunlu kılınıyordu.
Yönetmeliğin en belirgin maddeleri arasında sayım günü uygulanan sokağa çıkma kısıtlaması yer alıyordu. İlgili maddeler gereğince vali ve kaymakamlar, vatandaşların sayım işlemleri tamamlanana kadar bulundukları yerleri terk etmemeleri gerektiğini önceden duyurmak ve bu duruma ilişkin gerekli tüm güvenlik ve idari tedbirleri almakla yükümlü tutuluyordu.
YOLLARDAKİ, TRENLERDEKİ VE HAVALİMANLARINDAKİ VATANDAŞLAR DA SAYILIYORDU
2000 yılında yapılan bir mevzuat değişikliğiyle, genel nüfus sayımlarının sonu "0" (sıfır) ile biten yıllarda ve ekim ayının dördüncü pazar günü yapılması karara bağlanmıştı.
Yürürlükten kaldırılan yönetmelik sadece evlerdeki sayımı değil; karayollarında seyreden araçlarda, trenlerde, tren istasyonlarında, limanlarda ve havalimanlarında bulunan vatandaşların nasıl ve hangi yöntemlerle kayıt altına alınacağına ilişkin tüm teknik detayları da içeriyordu.
KLASİK YÖNTEMLE 14 GENEL NÜFUS SAYIMI YAPILDI
TÜİK verilerine göre Türkiye'de klasik yöntemle ilk genel nüfus sayımı Cumhuriyetin ilk yıllarında, 1927'de gerçekleştirildi. Sokağa çıkma kısıtlaması uygulanarak memurlar aracılığıyla hanelerin tek tek gezildiği klasik yöntemin son uygulaması ise 2000 yılında yapıldı. 1927 ile 2000 yılları arasındaki 73 yıllık dönemde Türkiye'de toplam 14 kez genel nüfus sayımı gerçekleştirildi.