Toprağın zenginleşmesi, bitkilerin daha sağlıklı büyümesi için gübre kullanıldığına hepimiz aşinayız. Ancak çoğumuz evdeki atıkları kullanarak doğal gübre yapılabileceği hakkında yeterli bilgiye sahip değiliz.
Öncelikle kompostun anlamını öğrenmekle başlayalım. Kompost, mutfakta tüketilen yenebilir atıkların, ağaç, dal, yaprak gibi malzemelerle karıştırılarak çürütülmesi, öğütülmesi sonucunda ortaya çıkan doğal gübredir. Kısaca çöpe atılacak organik atıkların bir araya getirilerek zamanla topraklaşması, gübre haline gelmesi diyebiliriz.
KOMPOST NE İŞE YARAR?
Organik gübre yapımı ya da kompost ne işe yarar diye düşünüyor olabilirsiniz. Eğer toprak işleriyle uğraşmayı, bitki yetiştirmeyi seviyorsanız kompost sizin için mükemmel bir yardımcı olacaktır. Çünkü, organik atıklarla elde ettiğiniz kompost sayesinde toprağınız zenginleşecek, bitkileriniz, meyve ve sebzeleriniz çok daha sağlıklı ve verimli bir şekilde yetişecek.
Aynı zamanda kompost yaparak, mutfak atıklarınızı büyük ölçüde azaltabilir, sıfır atık felsefesine uyarak çevreye salınan metan gazının azaltılmasına katkıda bulunabilirsiniz. Kimyasal gübre kullanmak yerine doğal gübre kullanarak arazi tahribatının da önüne geçebilirsiniz. Unutmayın, gelecek nesillere yaşanabilir bir dünya bırakmak bizim elimizde!
NE ZAMAN KOMPOST YAPILABİLİR?
Yılın her zamanı kompost yapılabilir. Ancak yazın sonundan kışın başına kadar geçen süre kompost yapmak için en uygun zamandır Doğal gübrenin toprak, bitki, sebze ve meyveler ve en önemlisi dünyamız için ne kadar önemli olduğunu öğrendik. Peki, kompost atıklar nelerdir, kompost nelerden yapılır? İşte, evde kompost yapımı için kullanabileceğiniz atıklar…
NELERDEN KOMPOST YAPILABİLİR?
- Meyve ve sebze artıkları
- Yumurta kabukları
- Kahve telvesi ve fitreler
- Poşet çaylar
- Fındık zurufu ve kabuğu
- Karton, kağıt vs.
- Dökülmüş, kurumuş, çürümüş yapraklar,
- Dallar, diğer bitki artıkları
- Biçilmiş çim parçaları
- İç mekan bitkileri Sap ve saman, tahıl sapları
- Yapraklar Talaş ve Odun kıymıkları
- Pamuk ve yün parçalar
- Odun külleri
- Antepfıstığı işleme atıkları
- Zeytinyağı üretim atıkları (karasu hariç)
- Çay işleme atıkları,
- Meyve suyu fabrika posaları
- Şekerpancarı baş ve yaprakları vb. materyaller
- Nelerden Kompost Yapılmaz?
- Kara ceviz ağacı yaprakları veya dalları
- Kömür ya da odun kömürü külleri
- Süt ve süt ürünleri
- Büyükbaş, küçükbaş ve kanatlı gübrelerinden de kompost yapılması mümkündür ancak gıda atıkları ele alındığından bu konu bu dokümanda ele alınmamıştır.
- Hastalıklı ve böcekli bitkiler ya da bitki parçacıkları
- Sıvı yağlar, gres yağları, yağlar
- Et artıkları, balık kılçığı ve diğer artıkları ve atıkları
- Kedi köpek dışkıları veya kullanılmış kedi kumu
- Pestisitlerle muamele edilmiş bahçe üzerine dökülmüş, kurumuş, çürümüş yapraklar, bahçe üzerindeki dallar, diğer bitki artıkları
- Tohum içeren yabani bitkiler Plastik, cam, metal içeren maddeler Temizlik malzemeleri Çay ve kahve poşetleri İşlenmiş ve alüminyumlu kağıtlar
- Tıbbi atıklar
- Narenciyeler
- Gazete, dergi, kuşe kağıdı vb.
YEŞİL VE KAHVERENGİ MADDELER
En basit düzeyde kompostlama yeşil ve kahverengi maddelerin bir karışımını ve nem gerektirir. Yeşil maddeler; yapraklar, biçilmiş çim kalıntıları ve gıdaları hazırlarken ortaya çıkan havuç, soğan kabukları, elmanın yenilemeyen kısımları gibi meyve ve sebzelerin atık ve kalıntılarını içeren azotça zengin artık ve atıklardır. Kahverengi maddeler; kuru yapraklar, dallar, yontulmuş odun parçaları, kağıt, sap, çam ibreleri, ağaç kabukları (çam ağaçları kabuğu hariç) gibi karbonca zengin odunsu materyallerdir. Yeşil maddeler kompost için azot sağlarken, kahverengi maddeler karbon sağlar. Nem ise, organik maddenin parçalanmasına yardımcı olur. Mikroorganizma faaliyetinin artması için karışım, ara sıra karıştırılarak havalandırılmalı ve nemli tutulmalıdır.
EVDE KOMPOST YAPABİLİR MİYİM?
İşletmelerde kompost yapılabildiği gibi, evde de, dış mekanda ve bahçenizde ya da dışarıda bir alanınız yoksa iç mekanda da rahatlıkla kompost yapılabilir.
DIŞ MEKANDA KOMPOST HAZIRLAMAK
Dış Mekanda Kompost Hazırlamak için Hangi Malzemeler Gereklidir? Kare uçlu kürekler ve sprey başlıklı hortumlar, çöp kutusu ya da uygun boyda bir kutu/kova tedarik edilmesi yararlı olacaktır. Düzenli karıştırma ya da kompostun çevrilmesi ve biraz su ve arasıra havalandırma kompost yapımını hızlandıracaktır.
DIŞ MEKANDA KOMPOST NASIL YAPILIR?
Kompost yığınınız ya da kompostun hazırlanacağı çöp kutusu/ kovası için nemlendirme için gerekli suyun temin edilebileceği yerin yakınında kuru ve gölgelik bir yer seçiniz. Kaliteli bir kompost hazırlama işlemi için, büyük parçaların ufalanmış ya da küçük parçalara ayrılmış olduğundan emin olunuz, topladığınız kahverengi ve yeşil materyalleri ekleyiniz. Materyal ekledikçe kuru materyalleri nemlendiriniz. yığınınızı oluşturduğunuzda, biçilmiş yeşil çim kalıntılarını ve yeşil atığı yığına karıştırınız ve çürümüş meyve ve sebze atığını ise kompost materyalin 25 cm derinliğine karıştırınız. Nemin muhafaza edilmesi için kompostun üzerine bir plastik örtü ya da nemi koruyacak başka bir materyal örtebilirsiniz. Kompostunuzu düzenli aralıklarla karıştırarak havalandırınız ve kontrol ediniz. Alttaki materyal koyu ve renkçe zengin olduğu zaman kompostunuz kullanıma hazırdır. Kompost oluşumu kullanılan artık ve atığın azot ve karbon içeriğine göre, 2 ay – 6 ay arası sürecektir.
İÇ MEKANDA KOMPOST HAZIRLAMAK
Kompost yapımı için tasarlanmış hazır kompost kutuları ya da kendinizin tasarladığı özel bir çöp kutusu/kova/kutu kullanarak, iç mekanda kompost hazırlayabilirsiniz.. Kompost hazırlamak üzere sıkıştırılmış yığınınız ile kompost için tasarlanan çöp kutunuzun içine ne attığınızı takip edin. Doğru bir şekilde yapılan bir kompost, asla böcekleri veya kemirgenleri cezp etmeyecek ve kötü kokmayacaktır.
Evde Kompost Kutusu Nasıl Hazırlarım? Basitçe büyük boy bir çöp kutusu, kova ya da kutu üzerine yeterli havalanmayı sağlayabilmek için delikler açarak kendi kompost kutunuzu hazırlayabilirsiniz. Her ihtimale karşı kompostunuza sinek girişini engellemek için hazırladığınız materyali içeriden sineklikle kaplayabilirsiniz.
https://www.tarimorman.gov.tr/