Türkiye’nin UNESCO Daimi Temsilcisi Büyükelçi Gülnur Aybet, UNESCO merkezinde düzenlenen “Cengiz Aytmatov ve UNESCO: Dünyayı Birleştiren Ortak Miras” başlıklı konferansa ilişkin değerlendirmelerde bulundu. Konferans, Kırgızistan’ın UNESCO Daimi Temsilciliği himayesinde, Türkiye'nin de desteğiyle gerçekleştirildi.
Cengiz Aytmatov’un sadece Kırgız edebiyatının değil, tüm Türk dünyasının önemli bir yazarı olduğunu vurgulayan Aybet, “Türk dünyası için çok önemli bir yazar.” dedi. Aybet’e göre Aytmatov, yalnızca edebiyata değil, insanlık felsefesine de katkı sunan evrensel bir düşünür olarak görülmeli.
Türk Devletleri Teşkilatı’na üye ülkelerin UNESCO büyükelçileri arasındaki güçlü işbirliğine dikkat çeken Aybet, bu konferansın o işbirliğini pekiştirdiğini belirtti. Şu ifadeleri kullandı:
"Birçok konuda hemfikir oluyoruz, bir platform oluşturuyoruz. Burada gerçekten ayrı bir görünürlüğümüz ve çok güzel bir işbirliğimiz var. Aslında bunu pekiştirmek açısından da bu konferans çok güzel oldu. Ayrıca Cengiz Aytmatov'un kendisi vaktiyle Kırgızistan'ın UNESCO Daimi Temsilciliğini de yapmış. Onun için UNESCO ile eski bir bağı var.”
Aybet, Kırgızistan’ın UNESCO nezdinde 2028 yılını “Cengiz Aytmatov’u Anma Yılı” ilan ettirmek üzere hazırlıklara başladığını, söz konusu konferansın da bu sürecin parçası olduğunu belirtti.
Aytmatov’un eserlerinin Türkiye’de tiyatroya ve sinemaya uyarlandığını söyleyen Aybet, MHP Genel Başkan Yardımcısı ve Samsun Milletvekili İlyas Topsakal’ın, Ankara merkezli Cengiz Aytmatov Enstitüsü’nü kurduğunu da hatırlattı. Konferansa TÜRKSOY Genel Sekreteri Sultan Raev de katıldı.
Aybet, Aytmatov’un insani değerleri yücelten anlayışının UNESCO felsefesiyle örtüştüğünü belirtti:
“Yazarın felsefesinde ifade ettiği insanlık, kardeşlik ve barış UNESCO’nun temelini oluşturan fikirlerle son derece bağdaşıyor ve bu nedenle konferansın yapıldığı gün UNESCO açısından da çok anlamlı.”
MHP Genel Başkan Yardımcısı İlyas Topsakal da konferansta yaptığı konuşmada, Aytmatov’un etkisinin Türk dünyasının ötesine geçtiğini vurguladı:
“Onun hayatı, Kırgızistan'ın küçük bir köyünde ve o büyük bozkırında başlamış. Orada kendini yetiştirmiş. Belki de o içselliğin verdiği heyecanla yazdığı eserler, kalbinin sesi bütün dünyayı kucaklamış.”
Topsakal, Aytmatov’un eserlerinin 173 dile çevrildiğini ve dünyada en çok satan yazarlardan biri olduğunu söyledi. Topsakal “Geçen yıl da dünyada en çok satan, romanları en çok satan yazarlardan biriydi.” ifadesini kullandı.
Yazarın sadece bir edebiyatçı değil, aynı zamanda düşünür ve siyasetçi olduğunu belirten Topsakal, Aytmatov’un farklı ülkelerde Kırgızistan’ı temsilen büyükelçilik yaptığını, eserlerinin farklı dillere çevrilmesiyle dünyanın onun “manevi ruh dünyasını” tanıdığını aktardı.
Aytmatov’un edebi serüveninin aşk ve doğa temalarıyla başladığını hatırlatan Topsakal, onun Kazak yazar Muhtar Şahanov’la yaptığı söyleşinin “Şafak Sancısı” adlı kitapta yayımlandığını belirtti:
“Eserlerin her biri farklı. Mesela moderniteye karşı işte doğallığı, karmaşaya karşı sevgiyi çağrıştırdığı eserleri var. Hepsi bunların zamanında dikkat çekmiş. Daha Sovyet döneminde çok büyük dikkat çekmiş bir yazar.”
Topsakal, geçen yıl MHP Genel Başkanı Devlet Bahçeli’nin talebi üzerine Aytmatov Enstitüsü’nün kurulduğunu ve önümüzdeki aylarda İstanbul’da yazarla ilgili bir sergi düzenleneceğini açıkladı.
Günümüzde dünyanın savaşlar ve zulümle kuşatıldığını söyleyen Topsakal, “Dünyaya sevgi, kardeşlik, barışın gelmesini istiyoruz.” diyerek Filistin’deki zulme de dikkat çekti. Konuşmasını şu sözlerle tamamladı:
“Cengiz Aytmatov gibi yazarlarımızı dünyada tanıtmalıyız ve onun sevgisiyle dünyayı kuşatmalıyız.”