Türkiye Büyük Millet Meclisi'nde (TBMM), iç tüzük değişikliğine yönelik çalışmalar ivme kazandı. TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş'un açıklamalarının ardından, Meclis'in işleyişini yeniden düzenlemeyi amaçlayan ve Fransa Parlamentosu modelinden esinlenen bir dizi değişiklik önerisi gündeme geldi.
FRANSA PARLAMENTOSU MODELİ REFERANS ALINDI
Türkiye gazetesinden Esma Altın'ın haberine göre, TBMM Başkanı Numan Kurtulmuş'un iç tüzük değişikliği mesajının ardından, Meclis Araştırma Hizmetleri Başkanlığı'nın Aralık ayında hazırladığı "Fransa Parlamentosunda Yasama, Denetim ve Bütçe Süreçleri Raporu"nun milletvekillerine sunulduğu öğrenildi. Bu rapor, TBMM iç tüzüğünün yenilenmesi sürecinde temel bir çerçeve sunarak yasama faaliyetlerinin hızlandırılmasını hedefliyor.
YASAMA SÜRECİNDE KOMİSYONLARIN ROLÜ
Önerilen yeni modele göre, yasama kalitesinin, denetim kapasitesinin ve bütçe sürecinde Meclis'in etkinliğinin artırılması amaçlanıyor. Bu doğrultuda, kanun tekliflerinin ana metinlerinin Meclis komisyonlarında hazırlanması ve bu komisyonların hazırlayacağı raporların yasama sürecinde belirleyici olması planlanıyor. Bu değişiklikle, "kanunların komisyonlarda yeterince olgunlaşmadan genel kurula geldiği" yönündeki eleştirilerin önüne geçilmesi hedefleniyor.
YENİ DİSİPLİN CEZALARI
İç tüzük değişikliği çalışmaları kapsamında, Fransa Parlamentosu'ndaki disiplin cezası modelinin TBMM'ye uyarlanması da öneriler arasında yer alıyor. Hafiften ağıra doğru sıralanan dört kademeli bir disiplin ceza sistemi üzerinde duruluyor. Bu model, kürsüde uygunsuz davranış, hakaret, tehdit ve Meclis düzenini bozma gibi durumları kapsayacak.
MAAŞLARINDAN KESİLECEK BİNAYA BİLE ALINMAYACAKLAR
Yeni disiplin modeline göre cezalar ve yaptırımlar şu şekilde sıralanıyor:
Uyarı ve Düzene Davet: Bu yaptırım, basit bir sözlü ihtar niteliğinde olacak ve herhangi bir maddi ceza içermeyecek.
Tutanaklara Geçen Uyarı: Tutanaklara işlenen bu uyarı, ceza niteliği taşıyacak ve uyarıyı alan milletvekilinin maaşında bir ay süreyle dörtte bir oranında kesinti yapılmasına neden olacak.
Kınama: Kınama cezası alan bir milletvekilinin maaşından ise yarım kesinti yapılması öngörülüyor.
Geçici Çıkarma (Meclis'ten Uzaklaştırma): En ağır ceza olan bu yaptırım kapsamında, milletvekilinin maaşından 2 ay süreyle yarım kesinti yapılacak. Ayrıca, milletvekili 15 birleşim boyunca Meclis çalışmalarına katılamayacak ve Meclis binasına girişi yasaklanacak. Suçun tekrarı halinde ceza süresi 30 birleşime çıkarılabilecek.
Bu cezaların, Meclis Başkanı ve Başkanlık Divanı tarafından önerilmesi ve ağır durumlarda Genel Kurul'un onayına sunulması planlanıyor.
ANAYASA MAHKEMESİ TARAFINDAN İPTAL EDİLMİŞTİ
TBMM iç tüzüğüne 2018 yılında da benzer bir hüküm eklenmişti. Bu düzenleme, disiplin cezası alan milletvekillerinin ödenek ve yolluklarında kesinti yapılmasını öngörüyordu. Kınama cezası için ödenek ve yolluğun üçte biri, Meclis'ten geçici çıkarma cezası için ise üçte ikisi oranında kesinti yapılması kararlaştırılmıştı.
Ancak Cumhuriyet Halk Partisi'nin başvurusu üzerine Anayasa Mahkemesi, bu değişikliği 2018'de iptal etmişti. Yüksek Mahkeme'nin iptal gerekçeleri arasında yasama sorumsuzluğu ve "bir fiile iki ceza verilemeyeceği" ilkesi yer almıştı