Tıp dilinde anemi olarak adlandırılan kansızlık, vücutta organ ve dokulara oksijen taşımak için gerekli miktarda sağlıklı kırmızı kan hücresi sağlanamadığında ortaya çıkıyor. Dolaşımda bulunan kırmızı kan hücrelerinin miktarında azalma olduğunda kansızlık sorunu baş gösterir.
Dünya nüfusunun yaklaşık yüzde 24,8'ini etkileyen kansızlık, dünya genelindeki çocuk yaş grubunda yüzde 47 oranında görülür. Demir, folik asit, B12 vitamin eksikliği ile ortaya çıkan kansızlık, bazı besin ve gıdalar ile desteklenirse tedavi edilebilir. Hayvansal gıdalar, C vitamini, B12 vitamini içeren gıdalar kansızlığa iyi gelir.
Demir eksikliği kimlerde görülür?
Kansızlığa yol açan demir eksikliği, hamile ve emziren annelerde daha sık görülüyor. Günlük olarak erkekler için 8 mg, kadınlar için 18 mg, hamilelik sürecinde gereksinim artacağı için günlük 27 mg, emzirme döneminde ise 18 mg demir alınmalıdır. Bu gereksinim, bebek ve çocuklarda ise 1-3 yaş arasında 7 mg, 4-6 yaş arasında 10 mg olarak görülür.
Kansızlığın belirtileri nelerdir?
Anemi belirtileri, hastanın yaşına, sağlık durumuna ve anemi gelişim hızına göre değişir. Başlıca belirtiler şöyledir:
- Ağız içinde aft oluşumu,
- Baş ağrısı,
- Baş dönmesi,
- Çarpıntı,
- Dikkat bozukluğu,
- Dilde yanma,
- Göğüste ağrı,
- Kas kuvvetinin azalması,
- Kulak çınlaması,
- Kuru ve soluk cilt,
- Kansızlık belirtileri nefes darlığı,
- Parmaklarda uyuşma,
- Saç dökülmesi,
- Tırnaklarda güçsüzleşme,
- Unutkanlık,
- Uyku hali,
- Yorgunluk.
Kansızlığın en önemli nedenleri nelerdir?
Kansızlık günümüzde basit bir hastalık olarak algılanır. Ancak kansızlık, başka bir hastalığın işareti olabilir. Kansızlığın nedenleri şöyle sıralanabilir:
- Yanlış beslenme; demir, folik asit ve B12 alımında eksiklik
- Genetik hastalıklar (Akdeniz anemisi, orak hücre anemisi gibi hastalıklar)
- Kan yapımında etkisi olan kemik iliği, karaciğer ve dalak hastalıkları
- Enfeksiyon ve kanser gibi hastalıklar
- Mide ve bağırsak sorunu nedeniyle eksilen demirin yerine takviye edilmemesi
Kansızlığa karşı hangi besinler alınmalı?
Kırmızı kan hücreleri (alyuvarlar) dokulara oksijen taşır. Demir eksikliği durumunda vücut kırmızı kan hücrelerindeki oksijen taşıyan protein hemoglobini yeterince üretemez. Yani vücudun hemoglobin üretebilmesi için demire ihtiyacı vardır. Hemoglobin üretilemezse dokular ve kaslar çalışabilmek için yeterince oksijen alamaz. Bu da yaygın bir sorun olan demir eksikliği anemisine yol açar. Peki kansızlık sorununa karşı hangi besinler alınmalı?
1. Keçiboynuzu Pekmezi
Keçiboynuzu pekmezi, içerisinde yer alan demir, mineral ve vitaminlerin etkisiyle en hızlı kan yapan yiyeceklerin arasındadır. Kahvaltıda tüketilecek birkaç kaşık keçiboynuzu pekmezi hem vücudunuzdaki kan oranını arttıracak hem de sağlığınıza katkıda bulunur. Keçiboynuzunda yeterince şeker olduğu için mutlaka şeker ilavesiz olanlar alınmalıdır.
2. Ispanak
Demir oranı bakımından zengin besinlerden biri olan ıspanak, en çok kan yapan yiyecektir. Kalp ve damar rahatsızlıklarına iyi gelmesinin yanı sıra içeriğindeki vitaminler sayesinde bağışıklık sistemini güçlendirir. Haftada en az bir kez öğlen ya da akşam yemeklerinizde ıspanak yemelisiniz.
3. Çekirdekli Siyah Kuru Üzüm
Her gün tüketilen çekirdekli siyah kuru üzüm kanı sulandırır. Enerji deposu olan ve kalp, beyin için çok yararlı olan bu besin, tatlı isteğine de doğal ve sağlıklı bir çözümdür. Ara öğünlerde tercih edebilir ya da çerez tabağına dahil edilebilir.
4. Çilek
Mevsimi de gelen çilek, kansızlık hastalığını yaşayanların bolca tüketmesi önerilen bir meyvedir. Çilek yapısı incelendiğinde büyük bir oranda su içerir ve kalorisi de düşüktür. Kansızlık için çilek tüketecekler, öğünde kuru yemiş desteği sağlayarak kırmızı kan hücrelerinin artmasını hızlandırabilir. Çileğin vitamin değeri yüksek olduğu için kansızlığı iyi gelir.
5. Portakal
C vitamini vücutta demir emilimini çok daha hızlı bir şekilde artıracağı için bolca alınmalıdır. Portakal, C vitamini deposu bir meyve olması sebebiyle hem demir oranını artıracak hem de bağışıklık sisteminizi güçlendirecektir.
6. Badem
Cilt bakımında çokça tercih edilen bademin içeriğinde E vitamini bulunur. Demir emilimini artırdığı için kan yapan yiyecekler arasında yer alır. Günde ortalama 4-5 adet tüketilen badem, kan hücrelerine destek olurken cildi de güzelleştirir.
7. Karaciğer
İçeriğindeki demir ve B12 vitaminiyle vücuttaki hemoglobin oranının artırılmasında etkilidir. İçindeki A vitamini sayesinde bağışıklık sistemini de güçlendirir. Sığır karaciğeri, kuzu karaciğeri ve tavuk karaciğeri günlük beslenme programına eklenebilir.
8. Kırmızı Pancar
Yemeklerin yanında yenmesi yaygın olan kırmızı pancar, içerisindeki C vitamini sayesinde demirin vücutta emilimini artırır ve kan basıncını dengeler. Kansere karşı koruyucu olmasının dışında tansiyonu düşürmek için de tercih edilir. Kırmızı pancarı sadece turşu olarak değil cips ve salata olarak ya da suyunu sıkarak tüketebilirsiniz.
9. Kuru İncir
C vitamini kaynağı olan kuru incir, her mevsim kan değerlerinin korunması için yenmeli. Kahvaltıda ya da ara öğünlerde kuru incir tüketimine önem verirseniz kansızlık ve etkilerini önleyebilirsiniz. Vitamin ve mineral açısından zengin bir besin olmasından dolayı rahatlıkla yenebilir.
10. Yumurta
Protein açısından zengin olan yumurtanın demir oranı yüksektir. Yumurtada yer alan demiri vücut daha kolay kullanır. Kan değerleri açısından önemli olan B12 vitamini, yumurtada boldur. Yumurtadan faydalanabilmek adına haşlama yöntemini tercih edebilirsiniz. Yumurtayı çok pişirmek veya yağda kızartmak besin değerlerini düşürebilir.