ABD’nin İran’a yönelik askeri operasyonunun eli kulağında olduğu söylenmesine rağmen, beklenenin aksine Başkan Donald Trump’ın işi biraz yavaştan aldığı sanırım fark ediliyor. Bunun bir nedeni, İran’a ABD ile birlikte saldırmayı planlayan İsrail’in Arrow 2 ile Arrow 3 sistemlerini desteklemek için ABD'nin yardımına ihtiyaç duyması, bu yüzden de Trump'tan İran'a saldırıyı ertelemesini istemesi olabilir pekala.
Trump’ın İran rejimini “etkisiz” hale getirmek için Venezuela yöntemini deneyebileceğine dair analizler, tahminler uçuşuyor ortalıkta. Sonucu açısından ABD’ye maliyeti de fazla olmayacağından bu yöntemin deneneceği fikri yabana atılır gibi değil doğrusu. Dünyanın en büyük gücü olduğu gerçek, ama ABD'nin saldırı araçları, İran’da rejimin bel kemiği olan İslam Devrim Muhafızları’nı zayıflatmaya yetmeyebilir çünkü. Bu nedenle Venezuela benzeri bir operasyonu İran’da da deneyerek askeri/siyasi liderleri hedef almak isteyebilir.
Elbette İran ile Venezuela birbirinden çok farklı siyasi sistemlere sahip, “yurttaş” tutumları da büyük farklılıklar gösteriyor. Yani “dış müdahale”ye rejim karşıtı olsalar da temkinli yaklaşan, hatta karşı olan milyonlarca insan var İran’da. Venezuela’da ise ABD karşıtlığı yabana atılamayacak kadar yaygın olmakla beraber bir ABD müdahalesini arzulayanların sayısı da az sayılmaz. Ayrıca Venezuela ordusunun üst yönetimi ile hükümette çatlak olduğu, bunun da Devlet Başkanı Nikolas Maduro’nun ABD’li haydutlarca kaçırılmasını kolaylaştırdığı ortada. Aynı yöntemin, rejim içeriden çatlatılmadığı sürece, İran’da “başarı” getireceğini düşünmek zor bu açıdan.
O nedenle geriye askeri seçenek kalıyor. İyi de, bunun ABD’ye gerçekten bir yararı olur mu? Körfez/Arap ülkelerinin “normalleşme” adımları atsalar bile İsrail’e olan kızgınlıklarının hayli arttığı bir dönemdeyiz. İsrail, eskisinden farklı olarak “normalleşme” adı altında bölgede nüfuz alanını genişletti. Bundan Suudi Arabistan’ın, BAE’nin memnun olmadığını anlamak zor değil. Olası bir İran saldırısının İsrail’i iyice rahatlatacağını bilmek bu kızgınlığı arttıracağı gibi bu kez ABD’ye de yöneltebilir. ABD bunu göze almak zorunda eğer saldıracaksa.
Unutmamalı; İsrail ile ilk kez açık savaşa tutuşan İran’ın ABD saldırılarına karşı misillemesi bu savaştan edindiği deneyimlerle daha da farklı olabilir. İran için ABD hedefleri “savaş alanı dışında” vurulacak yerler haline gelebilir. Ayrıca İran’ın oldukça isabetli, karayolunda taşınabilir kısa menzilli balistik füzeler, seyir füzeleri ile insansız hava araçlarına sahip olduğu anımsanmalı. İran'ın bazı sistemleri de çoklu konvansiyonel savaş başlıkları ile aldatıcılar içeriyor. Bu da füzelerin ABD tarafından önlenmesini zorlaştırıyor. Bu nedenle ABD İran’ı kolay lokma sanmamalıdır.
Daha da önemli olan şu; ABD’nin önleyici füzeleri tükenmiş durumda. 2025 Haziran savaşında, İsrail’e destek amacıyla ateşlenen ABD THAAD önleyici füzelerin kesin sayısı kamuoyuna açıklanmadı bilindiği gibi, oysa ABD medyasında, 12 günlük o savaşta bu füzelerden yaklaşık 100-150 adetinin harcandığı yazıldı. Sadece bu değil, Aegis deniz savunma sisteminin dayandığı Standard füzesinin 80 SM-3 versiyonu da azalmış. Bu İran’a bir saldırı için hiç de yeterli sayıda silah değil konunun uzmanlarına göre.
Ayrıca ABD’nin rahatını kaçıran bir başka durumda, bölgesel ittifakların artık onun tarafından yönlendirilmemiş oluşudur. Yani emrine hazır bölgesel kuvvetler bulmada zorlananabilir Trump.
Hem hatırlayalım; ABD “dinci rejimi” yıkmak için hiçbir zaman İran’a saldırmadı. Bunun doğuracağı risklerin farkında oldu hep. Rejimin zayıflayıp düşeceğine inanması saldırmamasının nedeniydi.
Rejim, böyle giderse bir müdahalaye gerek kalmadan değişebilir de. Ama düşmezse, yine de ABD “vurararak” rejimi değiştireceğini sanmakla hata eder.
Çünkü işin bir de İran’la ticaret yapan Avrupa kısmı var. İşin İran’ın dünya petrol piyasasını belirleyen önemli bir petrol ülkesi olması gerçeği var.
Trump’ın savaş gemileri buna rağmen ne yapacak, göreceğiz.