Washington ile Tahran, savaşı sona erdirmeye yönelik bir aylık müzakere süreci merakla izleniyor.
Taraflar ve arabulucular 14 maddelik bir mutabakat taslağı üzerinde çalışılıyor.
Başkan Trump, İran’dan Cuma gecesi beklediği yanıtı alamadı.
İran’ın müzakere sürecini kasıtlı olarak yavaşlatıp yavaşlatmadığı yönündeki soruya “Bunu yeterince yakında öğreneceğiz” yanıtını verdi.
Görüşmelerin gelecek hafta İslamabad’da yeniden başlayabileceği ifade edilmekte.
Hürmüz Boğazı’nda yaşanan son ABD-İran çatışması diplomatik süreci gölgeledi.
Perşembe günü düzenlenen Amerikan saldırılarında İran’a ait insansız hava aracı fırlatma noktaları, kıyı savunma seyir füzesi sahaları ve radar sistemleri hedef alındı.
ABD tarafı ise gerilimin ateşkesi etkilemediğini savundu.
ABD’li yetkililer hemen öncesinde İran’ın daha önceki sert tutumunu yumuşatarak nükleer programını görüşmeye açık olduğunu ilettiklerini belirtmişti.
Washington aynı zamanda İran limanlarına yönelik abluka kapsamında İran’ın boş tankerleri yüzer petrol deposu olarak kullanmasını engellemeye çalışıyor.
Abluka kapsamda 70’ten fazla tankerin İran limanlarına giriş veya çıkışını engellediklerini belirtiyorlar.
***
Öte yandan Kongre’de de İran politikası tartışmaları sürüyor.
Cumhuriyetçi Michigan Temsilcisi Tom Barrett, İran’a yönelik askeri güç kullanma yetkisini sınırlamayı amaçlayan bir tasarı sundu...
Tasarı, ABD operasyonlarının süresini ve kapsamını kısıtlamayı hedefliyor.
İran’a yönelik askeri yetkinin 30 Temmuz’da sona ermesini öngörüyor
Bu hafta yönetim yetkililerine sunulan gizli bir CIA analizinde ise İran’ın ABD deniz ablukasına ciddi ekonomik sıkıntılar yaşamadan en az üç ila dört ay dayanabileceği değerlendirildi.
Analizde ayrıca yoğun ABD ve İsrail bombardımanına rağmen Tahran’ın önemli ölçüde balistik füze kapasitesini koruduğu belirtildi.
ABD Başkan Yardımcısı JD Vance de diplomatik temaslar kapsamında Katar Başbakanı Mohammed bin Abdulrahman Al Thani ile görüştü.
Katar Dışişleri Bakanlığı, tarafların İran’daki çatışmayı, müzakerelerdeki son durumu ve Pakistan’ın arabuluculuğunu ele aldığını duyurdu...
***
Trump, Moskova ve Kiev’in üç günlük ateşkes ile esir takası konusunda anlaştığını ifade etti.
Rusya-Ukrayna savaşını “II. Dünya Savaşı’ndan bu yana yaşanan en kötü şey” olarak nitelendiriyor.
Almanya’daki Amerikan askerlerinin doğu Avrupa'ya kaydırılması ihtimaline dair, Polonya’nın bunu isteyeceğini belirtti.
Polonya liderliğiyle yakın ilişkilerine dikkat çekti.
Dişişleri Bakani Rubio ise İtalya'da NATO'yu ve Avrupa'yı İran konusunda eleştirdi.
***
Trump’ın yaklaşan Çin ziyaretinde, İran savaşı ve Hürmüz Boğazı, görüşülecek önemli gündem maddeleri arasında.
ABD ile Çin yaptırımlar ve teknoloji alanındaki sorunları yumuşatmaya çalışıyor.
Ancak gümrük tarifeleri, Tayvan ve Çin’in ileri teknolojiye erişimi konularındaki anlaşmazlıklar sürüyor.
Trump’ın Çin’den ABD soya fasulyesi ve Boeing uçakları alımına yönelik anlaşmalar açıklaması bekleniyor.
Bu arada ABD'nin Hürmüz ablukası Çin şirketlerine ait petrol tankerlerini de etkiliyor.
Teorisyenler otoriter sistemlerin dayanıklılığını yeniden vurgularken gözler Çin'in yükselişinde.
Çin’in küresel kapitalizme derin şekilde entegre olup olmadığı da bir diğer tartışma konusu.
Entegre olduğu varsayılırsa neden siyasi olarak liberal bir dönüşüm yaşamadığı sorusuna cevap aranıyor.
Bazı analistler İran krizinin, olası bir Çin-ABD çatışma senaryosu açısından Washington için stratejik bir test alanına dönüştüğünü savunuyor.
Rusya ve Çin, İran’ın kritik ekonomik ve askeri ortakları arasında görülüyor.
***
ABD iç siyasetinde ise seçim bölgeleri harita tartışmaları öne çıktı.
Virginia Yüksek Mahkemesi, Demokratlara, Temsilciler Meclisi’nde dört ek sandalye kazandırabilecek referandumu iptal etti.
Eski seçim haritasını yeniden yürürlüğe koydu.
Karar, Cumhuriyetçiler açısından önemli bir zafer olarak değerlendirilirken, ülkede seçim sistemi ve demokrasi tartışmalarını yeniden alevlendirdi.
Cumhuriyetçiler son dönemde altı eyalette seçim bölgelerini kendi lehlerine değiştirerek 14 sandalyelik avantaj elde etti.
Tennessee’de kabul edilen yeni seçim haritasının çoğunluğu siyahlardan oluşan bir bölgeyi fiilen ortadan kaldırdığı eleştirileri yapılıyor.
***
Bu arada Cumhuriyetçilerin Kongre koltuklarında yarışmak için kendi aralarında ön seçim savaşı sürüyor.
Demokratlar için ön seçim olacak bir koltuk yok. En son 2024'de olmuştu.
Cumhuriyetçi Temsilci Thomas Massie’nin Kentucky’deki ön seçimlerde koltuğunu kaybetme riski var.
Anketler dar bir fark gösteriyor.
Rakibi, emekli Deniz Kuvvetleri Özel Harekât askeri Ed Gallrein.
Gallrein, Donald Trump’ın desteğini de aldı.
AIPAC bağlantılı süper PAC’ler ve İsrail yanlısı kuruluşlar, Massie’nin İsrail yardımına karşı çıkması ve AIPAC’ı eleştirmesi nedeniyle ona karşı yoğun harcama yaptı.
AIPAC’ın süper PAC’i United Democracy Project, Cumhuriyetçi ön seçim sürecinde Massie’yi hedef alan reklam kampanyaları başlattı.
Hristiyan Siyonist grup "Christians United for Israel" de Cumhuriyetçi ön seçim öncesinde Massie karşıtı billboard kampanyalarını finanse etti.
Trump North Carolina Senato yarışında da taraf oldu.
Desteklediği aday ön seçimi kazandı Demokrat rakibi ile yarışma hakkı elde etti.
Indiana ve Ohio’da Trump’ın desteklediği adaylar ön seçimleri kazanarak mevcut Kongre üyelerini geride bıraktı.
Yani Trump artık Cumhuriyetçi parti içinde “kral yapıcı” rolünde.
Teksas'ta yarışan üç Cumhuriyetçi arasında ise taraf tutmadı ve üçünü de desteklediğini söyledi.
***
Wall Street’teki bazı büyük hukuk firmalarından sızan gizli bilgilerin kullanıldığı "içeriden bilgi ticareti" soruşturmasında 30 kişi suçlandı ve 19 kişi tutuklandı.
9’dan fazla kişi suçunu kabul etti.
Savcılara göre, on yıllık ağ, kurumsal birleşme ve satın alma avukatları tarafından yönetiliyordu.
Bir kişisel yaralanma avukatı da aracı olarak çalışmaktaydı.
ABD'de piyasaları düzenleyen yetkililer ayrıca, Trump'ın İran ile ilgili önemli gelişmeler ve kriz açıklamaları öncesinde yapılan, olağandışı petrol işlemlerini de inceleyen ayrı bir soruşturma yürütüyor.