Resmi Gazete'de yayımlanan yeni Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi ile üst düzey kamu kadrolarına yapılacak atamalara ilişkin esaslar yeniden düzenlendi.
Üst kademe kamu yöneticilerinin atanmasına ilişkin usul ve esasları belirleyen 3 sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nde değişikliğe gidildi.
Kararnamenin adı, kapsamı ve bazı maddeleri yeniden düzenlenirken; atama yetkileri ve uygulama esaslarında da düzenlemeye gidildi.
ÜST DÜZEY YÖNETİMLERİ CUMHURBAŞKANI BELİRLEYECEK
Yeni düzenlemeyle birlikte, aralarında Diyanet İşleri Başkanlığı, Milli İstihbarat Teşkilatı, Milli Güvenlik Kurulu Genel Sekreterliği, İletişim Başkanlığı, Strateji ve Bütçe Başkanlığı, Savunma Sanayii Başkanlığı, Siber Güvenlik Başkanlığı, Türkiye Varlık Fonu yönetimi, TRT Yönetim Kurulu, Devlet Arşivleri Başkanlığı ile Tasarruf Mevduatı Sigorta Fonu (TMSF) yönetimi gibi önemli kurumların üst düzey yöneticileri Cumhurbaşkanı kararıyla atanacak.
İPTAL EDİLEN KARARNAMENİN YERİNİ ALDI
Kararname, 2018 yılında Cumhurbaşkanlığı Hükümet Sistemine geçişin ardından çıkarılan 3 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin yerini aldı. Değişiklikler bugün itibarıyla yürürlüğe girdi.
Anayasa Mahkemesi, Ekim 2023'te verdiği kararla 3 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'nin birden fazla maddesini iptal etmişti. İptal edilen düzenlemelerin başında, ikinci listedeki kadrolara "Cumhurbaşkanı onayıyla" atama yapılmasını öngören hüküm geliyordu.
Mahkeme, bu listenin hem gerçek anlamda üst düzey yöneticileri hem de üst yönetici sayılamayacak kadroları aynı sepete koyduğunu, bunun hukuki belirlilik ilkesini zedelediğini tespit etti.
Buna ek olarak üst yönetici olmayanlar için Anayasa'nın 128. maddesinin geçerli olduğunu, yani atanma esaslarının kanunla düzenlenmesi gerektiğini vurguladı.
İptal kararının yürürlüğü 1 Eylül 2024'e ertelendi. İktidar bu sürede geçici nitelikte 162 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi'ni çıkardı. Ancak bu kararname de Anayasa Mahkemesi'ne taşındı; Mahkeme Haziran 2025'te bazı maddelerini iptal etti.
Söz konusu iptal kararı 11 Şubat 2026'da yürürlüğe girdi. 162 Sayılı Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi bu boşluğu kapatmak amacıyla hazırlandı.
ATAMA USULÜ TEK TİPLEŞTİRİLDİ
Eski sistemde iki ayrı liste ve iki farklı atama usulü mevcuttu. Birinci listede yer alan üst kademe yöneticiler doğrudan Cumhurbaşkanı kararıyla atanıyordu. İkinci listede yer alanlar ise ilgili bakanın teklifi üzerine Cumhurbaşkanı'nın onayıyla göreve geliyordu.
Yeni düzenlemede bu iki liste tek çatı altında toplandı. Her iki listede yer alan tüm kadro ve pozisyonlara artık doğrudan Cumhurbaşkanı kararıyla atama yapılacak.
Bakanlara tanınan teklif yetkisi kaldırıldı. Bu değişiklikten etkilenen kadroların başında valiler, vali yardımcıları, kaymakamlar, il emniyet müdürleri, defterdarlar, il müftüleri, genel müdür yardımcıları ve büyükelçiler geliyor.
KİT'LER KAPSAM DIŞINA ÇIKARILDI
Kamu iktisadi teşebbüsleri ve ekli cetvellerde yer almayan kamu işletmeleri yeni kararnamenin kapsamı dışında bırakıldı. Bu kurumlar, 399 sayılı KHK başta olmak üzere kendi özel mevzuatlarına tabi olmaya devam edecek.
Bu değişikliğin gerekçesi olarak Anayasa Mahkemesi'nin KİT'lerin hukuk müşavirlerine ilişkin tespiti gösteriliyor. Mahkeme, bu kadroların zaten 399 sayılı KHK ile açıkça düzenlendiğini, dolayısıyla CBK ile tekrar düzenlenemeyeceğini belirtmişti.
VALİ YARDIMCISI VE KAYMAKAMLAR İÇİN ÖZEL İSTİSNA
Vali yardımcıları ve kaymakamlar Cumhurbaşkanı kararıyla atanmaya devam edecek; ancak kararnamenin atanma şartları, görev süresi ve görevden alınma sonrası statüye ilişkin genel hükümleri bu kadrolar hakkında uygulanmayacak.
Bu kadrolar kendi özel kanunları çerçevesinde düzenlenmeye devam edecek.
SABİT GÖREV SÜRELİ POZİSYONLAR: ÜÇÜNCÜ CETVEL
Yeni kararnamenin en dikkat çekici değişikliği, sabit görev süreli pozisyonlar için oluşturulan yeni bir cetveldir. Eski sistemde birinci listede yer alan tüm üst düzey yöneticilerin görev süresi Cumhurbaşkanı'nın görev süresine bağlıydı; Cumhurbaşkanı'nın görevi sona erdiğinde bunların görevi de sona eriyordu.
Yeni sistemde bazı kurumlar için seçim döngüsünden bağımsız, sabit görev süreleri tanımlandı.
Dört yıllık görev süresi öngörülen pozisyonlar şunlar: Diyanet İşleri Başkanı, TRT Genel Müdürü, Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Başkanı, ÖSYM Başkanı, Yükseköğretim Kurulu üyeleri ve üniversite rektörleri.
Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası Para Politikası Kurulu üyeleri için beş yıllık süre belirlendi.
Atatürk Kültür, Dil ve Tarih Yüksek Kurumu Başkanı ile Türkiye Sağlık Enstitüleri Başkanı'na üç yıllık görev süresi tanındı.
BİRİNCİ LİSTEYE YENİ POZİSYONLAR EKLENDİ
Bu yıl kurulan Siber Güvenlik Başkanlığı'nın başkanı ile Türkiye Varlık Fonu Genel Müdürü, doğrudan Cumhurbaşkanı kararıyla atanacak isimler arasına alındı.
TRT Yönetim Kurulu Başkanı ve üyelerinin statüsü de yeniden netleştirildi.
GEÇİŞ HÜKMÜ
Kararname yürürlüğe girdiği tarihte görevde bulunan yöneticiler, atandıkları tarihteki mevzuat hükümlerine tabi olmayı sürdürecek. Yeni görev süreleri mevcut görevdekiler için geriye dönük uygulanmayacak.
KARARNAMENİN ADI DA DEĞİŞTİ
Yürürlükten kalkan 3 sayılı CBK "Üst Kademe Kamu Yöneticileri ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usullerine Dair Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi" adını taşıyordu.
Yeni düzenlemenin adı "Üst Kademe Kamu Yöneticilerinin Atanmalarına İlişkin Usul ve Esaslar ile Kamu Kurum ve Kuruluşlarında Atama Usulleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi" olarak belirlendi.
Başlıktaki bu değişiklik, üst kademe yöneticilerin atanmasına ilişkin usul ve esasların diğer atama düzenlemelerinden kavramsal olarak ayrıştırılmasını yansıttı.
Karar Resmi Gazete'de şu ifadelerle yer aldı:
"-Bu Cumhurbaşkanlığı Kararnamesine ekli (I) ve (II) sayılı cetvellerde yer alan kadro, pozisyon ve görevlere Cumhurbaşkanı kararıyla atama yapılır.
-Bu cetvellerde sayılmayan kadro, pozisyon ve görevlere, ilgili Cumhurbaşkanı yardımcısı, bakan veya atamaya yetkili amirler tarafından atama yapılır.
-Cumhurbaşkanı yardımcısı ve bakan bu yetkisini alt kademedeki yöneticilere devredebilir."
Söz konusu kadrolar şu şekilde: