Küresel değerli taş literatüründe “elmastan 10 bin kat daha nadir” ifadesiyle tanımlanan ve ticari kalitede üretimi yalnızca Türkiye’de çıkarılan Zultanit (diyaspor), mücevherat sektöründe stratejik önemini sürdürmeye devam ediyor.
Muğla’nın Milas ilçesinde bulunan İlbir Dağları’ndaki tek bir maden yatağından elde edilen bu taş, coğrafi kısıtlılığı ve benzersiz optik özellikleri nedeniyle küresel ölçekte yoğun talep görüyor.
DÜNYADA TEK KAYNAK: TÜRKİYE
Jeolojik açıdan bakıldığında diyaspor minerali dünyanın farklı bölgelerinde görülebiliyor. Ancak takı üretimine elverişli şeffaflıkta ve ışığa göre renk değiştirme özelliği taşıyan “Zultanit” kalitesindeki taşlar yalnızca Türkiye’nin güneybatısındaki bu sahadan elde edilebiliyor. Bu ayrıcalık, Türkiye’yi küresel mücevher pazarında benzersiz ve alternatifsiz bir tedarikçi konumuna taşıyor.
IŞIĞA GÖRE RENK DEĞİŞTİRİYOR
Sözcü'de yer alan habere göre; Zultanit’i diğer değerli taşlardan ayıran en belirgin özellik, herhangi bir ısıl işlem ya da kimyasal müdahaleye ihtiyaç duymadan ışık kaynağına bağlı olarak doğal şekilde renk değiştirebilmesidir. Taşın özel optik yapısı; gün ışığında canlı bir fıstık yeşili tonunu yansıtırken, sarı ağırlıklı yapay ışıkta şeftali ve pembeye dönüyor, düşük ışık ortamlarında ise şampanya tonlarını ortaya çıkarıyor.
İŞLEME ZORLUĞU DEĞERİNİ KATLIYOR
Madenin nadirliği yalnızca çıkarıldığı coğrafyayla sınırlı kalmıyor; işlenme sürecindeki güçlükler de bu ayrıcalığı artırıyor. Zultanit kristallerinin büyük bölümünün çatlaklı bir yapıya sahip olması nedeniyle, çıkarılan ham taşın sadece %2 ila %5’i faset kesim mücevhere dönüştürülebiliyor.
Bu düşük verim oranı, Zultanit’in hem piyasa fiyatını hem de koleksiyon değerini yükselterek onu elmas gibi geleneksel değerli taşlarla kıyaslanır hatta kimi zaman daha ayrıcalıklı bir konuma taşıyan başlıca unsurlardan biri olarak görülüyor.
SAHTESİNE KARŞI UZMANLARDAN UYARI
Son dönemde ilginin artmasıyla birlikte Zultanit’in, piyasada “laboratuvar üretimi” ya da “Zultanit camı” adı altında sunulan sentetik versiyonlarına karşı uzmanlar tüketicileri dikkatli olmaya çağırıyor.
Gerçek bir Zultanit’i ayırt etmenin en önemli yolu ise renk değişiminin doğallığı. Orijinal taşta ton geçişleri sert ve ani değil; ışığın geliş açısına bağlı olarak yumuşak, dengeli ve doğal bir biçimde gerçekleşiyor.