TÜİK’in açıkladığı 2025 yılı Tarımsal İşletme İşgücü Ücret Yapısı verileri, tarım sektöründe çalışan mevsimlik ve sürekli işçilerin gelirlerinde önemli artışlar yaşandığını gösterirken, cinsiyete dayalı ücret eşitsizliğinin derinleştiğini ortaya koydu. Verilere göre, mevsimlik tarım işçilerinin günlük ücretleri ortalama %37,8 artarak 1.299 TL’ye yükseldi.
CİNSİYETE GÖRE ÜCRET FARKI BELİRGİNLEŞİYOR
Açıklanan rakamlar, erkek ve kadın işçilerin zam oranları ve toplam kazançları arasındaki uçurumu gözler önüne seriyor. Mevsimlik erkek işçilerin günlük yevmiyeleri %40,6 artışla 1.416 TL olurken, kadın işçiler %34,1 artışla 1.193 TL’de kaldı. Sürekli işçilerde ise durum daha çarpıcı bir hal aldı; erkeklerin aylık kazancı %43,4 artışla 39.843 TL seviyesine çıkarken, kadın işçilerin aylık geliri sadece %22,1 artarak 23.598 TL oldu.
SEKTÖRÜN KANAYAN YARASI: KAYIT DIŞI ÇALIŞMA VE ÇOCUK İŞÇİLİĞİ
Türkiye genelinde yaklaşık 2 milyon mevsimlik tarım işçisi olduğu tahmin ediliyor. Bu grubun büyük çoğunluğunu kadınlar oluştururken, çocuk işçi sayısının 350 bin ile 400 bin arasında olduğu öngörülüyor. Sektördeki en büyük sorunlardan biri olarak yüksek kayıt dışı çalışma oranları ve sosyal güvenceden yoksunluk dikkat çekiyor.
ÜCRET FARKININ ARKASINDAKİ TEMEL NEDENLER
Amida Haber'den Zelal Sinayiç'in haberine göre, uzmanlar ve sektör temsilcileri, bu eşitsizliğin nedenlerini iş kolu dağılımı ve fiziksel güç faktörlerine bağlıyor. Güvencesiz İşçiler Derneği Başkanı Eyüp Tat, paketleme ve ambalaj gibi işlerde ücretlerin yüksek olduğunu ancak fiziksel güç gerektiren kasa taşıma veya yükleme gibi işlerde erkeklerin tercih edildiğini, bu alanlarda da ücretlerin daha yüksek belirlendiğini ifade ediyor. Ayrıca, örgütlü tarım alanlarında çalışma saatleri ve ücretler daha düzenli iken, örgütsüz alanlarda işverenlerin çalışma sürelerini keyfi olarak uzatabildiği vurgulanıyor.
PERFORMANSA DAYALI SİSTEM VE SAHA UYGULAMALARI
Saha deneyimi olan uzmanlar, "kabala" denilen sistemde işçinin yaptığı iş miktarına göre ücret aldığını ve bu sistemde genç, fiziksel olarak daha güçlü işçilerin daha fazla yevmiye çıkarabildiğini belirtiyor. Karadeniz’de fındık, İç Anadolu’da sebze üretimi ve Akdeniz’de sera işlerinde farklı yevmiye sistemleri uygulanırken, ağır işlerin genelde erkeklere verilmesi toplam kazançtaki farkı artıran ana unsurlardan biri olarak görülüyor.
YAŞAM KOŞULLARI YERİNDE SAYIYOR
Sektör temsilcileri, son 20 yılda barınma koşullarında kısmi iyileşmeler olsa da mevsimlik işçilerin hala büyük ölçüde derme çatma çadırlarda ve zorlu şartlarda yaşam mücadelesi verdiğini ifade ediyor. 2024 yılında 1.300 TL civarında olan yevmiyelerin, 2025 sezonunda 1.500-1.600 TL bandına çıkması bekleniyor ancak yaşam standartlarının bu artışa rağmen düşük kalmaya devam edeceği öngörülüyor.