Suriye'deki mutabakatın imzalanmasının ardından gözler komisyondan çıkacak ortak raporda. Türkiye'nin merak ettiği komisyon raporunun detaylarına Halk TV ulaştı. Şeyma Paşayiğit'in edindiği son bilgilere göre komisyon, ortak raporu bu hafta nihayete erdirecek.
RAPOR OY BİRLİĞİ İLE YAYINLANMAYACAK
Meclis Başkanı Numan Kurtulmuş siyasi parti temsilcileriyle bir araya gelerek hazırlanan taslak raporu paylaştı ancak rapor üzerinde ortak bir uzlaşı yok. Raporun oy birliğiyle yayınlanma konusunun kesinleşmediği öğrenildi.
7 TEMEL BÖLÜM 60 SAYFA
Halk TV'nin ulaştığı taslak rapor 7 temel bölüm 60 sayfadan oluşuyor. Başlıklarda komisyon kuruluşuna giden süreç, temel hedefler, Türk Kürt kardeşliğinin tarihi kökenleri, komisyon dinlemelerinin analizleri, silah bırakma süreci, yasal düzenleme ve demokratikleşme önerileri bulunuyor.
RAPORDA KÜRT SORUNU İFADESİ YOK
Taslak rapor sonuç ve değerlendirme olarak iki sayfalık final yapıyor. Raporda çok kez terör, terörist, terör örgütü, terörün bitirilmesi ve terörün zararları ifadeleri geçiyor. Devlet tarafından özeleştiri ya da bir şeylerin eksik ya da yanlış yapıldığı vurgusu yer almıyor. Raporda 'Kürt sorunu' ifadesi de geçmiyor. Vurgular Kürt Türk kardeşliği üzerinden yapılıyor.
DÜZENLEMELER MÜSTAKİL VE GEÇİÇİ
Yasal adımlar başlığında düzenlemelerin müstakil ve geçici olması öneriliyor ve tıpkı AKP ve MHP'nin raporunda olduğu gibi yasal adımlara geçilmesi için silah bırakılmasının pratikte kesinleşmesi ve devletin tescil etmesi şart olarak koşuluyor ve yürütmenin süreci takibi için özel görevlendirme yapması öneriliyor.
infaz eşitliği önerisi de bulunuyor. Cezasızlık algısı olmaması kaygısıyla yasadan yararlanacak herkes için adli kontrol benzeri işlem yapılması öngörülüyor.
UMUT HAKKI DEMEDEN UMUT HAKKI
Demokratikleşme başlığı altında AİHM ve AYM kararlarıyla umut hakkı demeden umut hakkına dolaylı atıf yapılıyor.
Temel hak ve özgürlükler içinde şiddet içermeyen eylemlerin terör tanımı içinde yer almaması ifadesi geçiyor.
RAPORDA ANA DİL YOK
Ana dil ve eşit yurttaşlık konuları raporda yer almıyor. Doğuştan gelen haklar ifadesiyle mevzuattaki engellere dair iyileştirici düzenleme yapılması öneriliyor.
TMK'da değişiklikler içinde terör, terör örgütü, terör propagandası suçlarının yeniden tanımlanması isteniyor. Kayyum uygulaması için görevden alınma durumunda belediye başkanı seçimini Belediye Meclis İradesine bırakılması tavsiyesine yer veriliyor.
YOĞUN ÇALIŞMALAR SONRASINDA DEĞİŞİKLİKLER YAPILDI
Öte yandan ANKA'nın edindiği bilgilere göre rapora son şekiller verilirken taslak üzerinde değişiklikler yapıldı. Raporda Kurtulmuş'un takdim yazısı olacak. 7 bölümden oluşacak olan raporun bölümleri şu şekilde:
- Komisyon Çalışmaları,
- Komisyonun Temel Hedefleri,
- Türk Kürt Kardeşliğinin Tarihi Kökleri ve Kardeşlik Hukuku,
- Komisyonda Dinlenen Kişilerin Mutabakat Alanları,
- PKK'nın Kendisini Feshetmesi ve Silah Bırakması,
- Sürece İlişkin Yasal Düzenleme Önerileri ve Demokratikleşme İle İlgili Öneriler
- Sonuç ve Değerlendirme
SÜREÇTE EN KRİTİK EŞİK: SİLAH BIRAKMANIN TEYİDİ
Edinilen bilgilere göre raporda en kritik eşiğin, PKK'nın tüm unsurları ile silah bırakmasının tespiti ve teyidinin olması.
"TOPLUMSAL BÜTÜNLEŞMESİ GÜÇLENDİRECEK YASAL DÜZENLEMELER" BAŞLIĞI
Taslak raporda, "Toplumsal Bütünleşmesi Güçlendirecek Yasal Düzenlemeler" başlığı altında şöyle denildi:
"Toplumsal bütünleşmenin güçlendirilmesi temin etmek üzere silah bırakmayla birlikte süreci ve sonrasını yönetecek, amaca özgülenmiş müstakil ve geçici mahiyette bir yasal düzenlemeye ihtiyaç duyulmaktadır. Silahların bırakılması süreciyle birlikte ele alınacak müstakil yasanın sürecin sonuçlarını tümüyle ortadan kaldıracak ve demokratik siyaset zeminini güçlendirecek ölçüde kapsayıcı olması tavsiye edilmektedir.
Kanun, silahlı ve şiddeti reddeden bireylerin topluma yeniden kazandırılmasını, silah ve şiddete kalıcı olarak son verilmesini ve meselenin bütünüyle hukuki ve siyasi zemine çekilmesini amaçlamalıdır. Bu doğrultuda kanun örgüt mensuplarının yalnızca silah bırakma sonrasındaki hukuki durumlarını tespit ve tayine yönelik olmamalıdır. Kanun, aynı zamanda ilgili kişilerin adil, güvenli ve sağlıklı bir şekilde toplumla bütünleşmesini hedeflemelidir.
Kanun, kamu vicdanını ve toplumsal hassasiyetleri gözetmeli, kapsamın yorum yoluyla genişletmeye müsait olmayacak şekilde net ve anlaşılır olmalıdır."
"CEZASIZLIK VE AF ALGISI OLUŞTURMAMALI"
Taslak raporda, "Örgüt Mensuplarının Durumu" başlığı altında da "Yukarıda belirtilen müstakil ve geçici kanun ile birlikte ayrıca ceza ve infaz hukukunda yer alan hükümlerden istifade edilerek hazırlanacak bir düzenleme ile bahse konu kişiler hakkında tasarrufta bulunulabilecek ve ilgili kişiler hakkında mutlaka adli bir işlem yapılması gerektiği değerlendirilmektedir. Yasal düzenlemeler toplumda cezasızlık ve af algısı oluşturmamalıdır" denildi.
"TOPLUMSAL BÜTÜNLEŞME"
"Toplumsal Bütünleşme" başlığı altında, "Yürütülen süreçle örgüt mensuplarının silahları bırakarak toplumsal düzene adapte olabilecek dönüşümü gerçekleştirmeleri hedeflenmelidir" ifadeleri yer aldı. Taslak raporda, "Bu nedenle süreç kişilerin toplumsal hayat içerisinde yaşamını idame ettirebilmesine yönelik tedbirleri içeren kamu düzenine uyumuna ve toplumla bütünleşmesine yardımcı olacak hazırlık çalışmalarını kapsamalıdır. Toplumsal bütünleşme sürecinin sağlıklı biçimde ilerlemesi, adalet ve eşitlik duygusunun toplumun tüm kesimlerinde kökleşmesine ve her bireyin ortak geleceğe eşit fırsatlarla dahil olmasına dayanan kapsayıcı bir anlayışı ve buna yönelik politikaların belirlenmesini zorunlu kılmaktadır. Bu kapsamda şimdiye kadar bölgeye yapılan yatırımlar ile ekonomik ve sosyal programların geliştirilerek. Genişletilerek ve zenginleştirilerek uygulanmaya devam edilmesi beklenmektedir" ifadeleri yer aldı.
"İZLEME VE RAPORLAMA MEKANİZMASI"
Raporda, "Kanunla örgüt mensuplarının tabi olduğu sürecin izlenmesini ve raporlanmasını temin edecek yürütme içerisinde bir mekanizmanın oluşturulması gerekmektedir. Bu mekanizmanın tespit ve teyidi çerçevesinde uygulamaların etkinliği ve hedefe ulaşma düzeyi denetlenmiş olacaktır. Böylece sürecin sağlıklı bir şekilde yürüyüp yürümediği gözlemlenecek ve gerekli tedbirler zaman kaybetmeksizin alınabilecektir. Bu çerçevede kamuoyunun her aşamada bilgilendirilmesi de sağlanmış olacaktır" denildi.
Bununla beraber, "Kanunla Yürütmeye verilecek çerçevesi belirlenmiş yetki kapsamında kamu kurum ve kuruluşları arasında eşgüdüm sağlanması ve bu sürecin etkin bir şekilde yürütülmesi temin edilmelidir" ifadelerine de yer verildi.