Bir süredir yoğun bakımda tedavi gören tarihçi ve yazar Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın durumu dün gece entübe edildiği ve stabil olduğu açıklanmıştı. Bugün ise ünlü tarihçinin yaşamını yitirdiği öğrenildi.
İLBER ORTAYLI KİMDİR?
Prof. Dr. İlber Ortaylı, Türkiye’nin en tanınmış tarihçilerinden biridir. Osmanlı İmparatorluğu, Türk ve dünya tarihini akademik ve popüler ortamlarda anlatarak geniş kitlelere ulaştırdı. Akademisyen, yazar ve üniversite öğretim üyesi olarak uzun yıllar ders verdi ve tarihsel konularda eserler yayımladı.
İLBER ORTAYLI NERELİDİR?
İlber Ortaylı, 21 Mayıs 1947’de Avusturya’nın Bregenz kentinde, Kırım Tatarı bir ailenin çocuğu olarak dünyaya geldi. İki yaşındayken ailesiyle birlikte Türkiye’ye göç etti.
İLBER ORTAYLI KAÇ YAŞINDA?
Prof. Dr. İlber Ortaylı, 21 Mayıs 1947 doğumlu olup 2026 itibarıyla 78 yaşında hayatını kaybetti.
İLBER ORTAYLI NEREDE OKUDU?
Prof. Dr. İlber Ortaylı, ilk ve orta öğretimini İstanbul ve Ankara’da tamamladı. 1965 yılında Ankara Atatürk Lisesi’nden mezun oldu. 1968’de Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi ve Dil ve Tarih-Coğrafya Fakültesi Tarih Bölümü’nü bitirdi. Daha sonra Viyana Üniversitesi’nde Slavistik ve Orientalistik eğitimi aldı.
Yüksek lisansını Chicago Üniversitesi’nde Prof. Halil İnalcık ile yaptı. 1978’de Ankara Üniversitesi Siyasal Bilgiler Fakültesi’nden “Tanzimat Sonrası Mahalli İdareler” adlı teziyle doktora derecesini aldı. 1979’da “Osmanlı İmparatorluğu’nda Alman Nüfuzu” çalışmasıyla doçent, 1989’da profesör unvanını kazandı.
“Bir toplumu dejenere etmek istiyorsan, yarım eğitim vereceksin.”
İLBER ORTAYLI KAÇ DİL BİLİYORDU?
Prof. Dr. İlber Ortaylı, sekiz dil biliyordu. Birçok dili konuşmasıyla bilinen Ortaylı'nın, akademik ve kişisel çalışmalarında aktif olarak kullandığı diller arasında Türkçe, Almanca, İngilizce, Fransızca, Latince ve Rusça bulunuyordu. Bazı kaynaklara göre ayrıca Arapça ve İtalyanca bilgisi de vardı, ancak bu dilleri daha sınırlı düzeyde kullanabiliyordu.
ÇOK SAYIDA ESERE İMZA ATTI
Prof. Dr. İlber Ortaylı, akademik çalışmalarının yanı sıra popüler tarih kitaplarıyla da geniş bir okur kitlesine ulaştı. Eserleri yıllarca çok satanlar listelerinde yer aldı ve tarih meraklıları tarafından ilgiyle okundu. İşte İlber Ortaylı’nın başlıca kitapları:
1974 - Tanzimat'tan Sonra Mahallî İdareler
1978 - Türkiye'de Belediyeciliğin Evrimi (İlhan Tekeli ile birlikte)
1979 - Türkiye İdare Tarihi
1980 - Osmanlı İmparatorluğu'nda Alman Nüfuzu
1981 - Gelenekten Geleceğe
1983 - İmparatorluğun En Uzun Yüzyılı
1985 - Tanzimat'tan Cumhuriyet'e Yerel Yönetim Geleneği
1986 - İstanbul'dan Sayfalar - İngilizce: Studies on Ottoman Transformation
1994 - Hukuk ve İdare Adamı Olarak Osmanlı Devleti'nde Kadı
1996 - Türkiye İdare Tarihine Giriş
2000 - Osmanlı Aile Yapısı
2001 - Tarihin Sınırlarına Yolculuk
2001 - Osmanlı İmparatorluğu'nda İktisadî ve Sosyal Değişim
2002 - Osmanlı Mirasından Cumhuriyet Türkiyesi'ne (Taha Akyol ile birlikte)
2004 - Osmanlı Barışı
2005 - Barış Köprüleri: Dünya'ya Açılan Türk Okulları
2006 - Osmanlı'yı Yeniden Keşfetmek-1
2006 - Kırk Ambar Sohbetleri
2006 - Osmanlı'yı Yeniden Keşfetmek-2
2007 - Eski Dünya Seyahatnamesi
2007 - Yahudilik Tarihi (Ahmet Almaz)
2007 - Avrupa ve Biz
2007 - Batılılaşma Yolunda
2007 - Osmanlı'yı Yeniden Keşfetmek-3
2007 - Mekân ve Olaylarıyla Topkapı Sarayı
2008 - Osmanlı Sarayında Hayat
2008 - Tarihimiz ve Biz
2008 - Tarihin İzinde
2009 - Tarihin Işığında
2010 - Türkiye'nin Yakın Tarihi
2011 - Defterimden Portreler
2011 - Tarihin Gölgesinde (Taha Akyol ile birlikte)
2012 - Yakın Tarihin Gerçekleri
2012 - Cumhuriyetin İlk Yüzyılı 1923-2023
2013 - İlber Ortaylı Seyahatnamesi
2014 - İmparatorluğun Son Nefesi
2014 - Eski Dünya Seyahatnamesi
2015 - Türklerin Tarihi, Orta Asya'nın Bozkırlarından Avrupa'nın Kapılarına
2016 - Türklerin Tarihi, Anadolu'nun Bozkırlarından Avrupa'nın İçlerine
2016 - İttihat ve Terakki
2016 - Hukuk ve İdare Adamı Olarak Osmanlı Devletinde Kadı
2016 - Osmanlı’ya Bakmak Osmanlı Çağdaşlaşması
2016 - İstanbul'dan Sayfalar
2017 - Türklerin Altın Çağı
2017 - Tarihe Yön Veren 100 Lider
2018 - Gazi Mustafa Kemal Atatürk
2019 - Bir Ömür Nasıl Yaşanır
2020 - Türklerin Tarihi
2021 - Yakın Tarihin Gerçekleri
2022 - İnsan Geleceğini Nasıl Kurar?
2023 - Cumhuriyet'in İlk Sabahı
“Önemli bir sorun, üniversite öğrencisinin geleceğin aydını olarak düşünülmemesidir.”
İLBER ORTAYLI TELEVİZYON PROGRAMLARINDA NASIL TANINDI?
Ortaylı, akademik çalışmalarının yanı sıra televizyon ekranlarında da tanındı. Özellikle TRT 2’de başlayan “İlber Ortaylı ile” adlı belgesel programıyla geniş bir izleyici kitlesi kazandı.
İLBER ORTAYLI İLE CELAL ŞENGÖR NEREDE TANIŞTI? İLBER ORTAYLI VE CELAL ŞENGÖR BİRLİKTE HANGİ PROGRAMLARA ÇIKTI?
Prof. Dr. İlber Ortaylı ve Prof. Dr. Celâl Şengör, farklı alanlarda uzmanlaşmış iki ünlü akademisyen olarak kamuoyunda sıkça birlikte anılıyordu. Ortaylı tarih, Şengör jeoloji alanında çalışıyor olmasına rağmen, ikili medya ve söyleşi programlarında bir araya gelerek tarih, bilim ve kültür üzerine sohbetler yapıyordu. Özellikle Fatih Altaylı moderatörlüğünde yayınlanan “Teke Tek” programı ve “Teke Tek Bilim” gibi platformlarda birlikte konuk olmuşlardı.
Ayrıca farklı televizyon kanallarında deprem ve şehir tarihi gibi konularda görüşlerini paylaştıkları etkinlikler de oldu. Resmi olarak ne zaman tanıştıkları bilinmese de uzun yıllara yayılan medya ve akademik ortamlar sayesinde aralarında karşılıklı saygı ve samimi bir iletişim oluşmuştu. Ortaylı zaman zaman Şengör’ün bilimsel çalışmalarını takdir eden ifadeler kullanıyordu, ikili sosyal medyada ve söyleşi etkinliklerinde samimi diyaloglarla izleyicilerin karşısına çıkıyordu.
PROF. DR. İLBER ORTAYLI VE FATİH ALTAYLI'NIN İLİŞKİSİ NASILDI? İLBER ORTAYLI'NIN YOUTUBE KANALI VAR MI?
Prof. Dr. İlber Ortaylı, gazeteci Fatih Altaylı ile yıllardır süregelen profesyonel ve dostane bir ilişkiye sahipti. Ortaylı, Altaylı’nın sunduğu "Teke Tek Özel" ve "Bire Bir" programlarına konuk olarak tarih ve gündem üzerine görüşlerini paylaştı. İkili, zaman zaman YouTube ve sosyal medya üzerinden de bir araya gelerek sohbetler gerçekleştirdi.
Ortaylı, Altaylı’nın tutuklanması sonrası sosyal medya üzerinden destek mesajları paylaştı ve Silivri Cezaevi’ni ziyaret ederek yanlarında olduğunu gösterdi. Bu bağlamda ilişkileri samimi ve mesleki düzeyde gelişti; ancak Ortay'lının ortak bir program ya da YouTube kanalı bulunmamaktadır.
İLBER ORTAYLI’NIN AİLESİ NE İŞ YAPIYOR?
Ortaylı’nın ailesi Kırım Tatarı kökenlidir. Babası Kemal Ortaylı uçak mühendisi olarak çalışmış, annesi Rus dili ve edebiyatı eğitimi almış bir akademisyendir. Aile, Ortaylı’nın erken yaşta çok dilli ve kültürlü bir ortamda yetişmesine katkı sağladı.
“Eğitimin Kötüsü, Muhakeme Ve Zekâyı Dumura Uğratır.”
İLBER ORTAYLI EVLİ Mİ VE ÇOCUĞU VAR MI?
Ortaylı 1981 yılında Ayşe Özdolay ile evlendi ve bu birliktelikten Tuna adında bir kız çocuğu oldu. Çift 1999’da boşandı.
İLBER ORTAYLI NE TEDAVİSİ GÖRÜYORDU?
Prof. Dr. İlber Ortaylı’nın sağlık durumu merak konusuydu. Ünlü tarihçinin diyabet rahatsızlığı bulunuyordu ve haftanın üç günü bu hastalık nedeniyle tedavi görüyordu. Ayrıca prostat problemi de vardı. Bu iki sağlık sorununun etkisiyle vücudunda ve organlarında ciddi yorgunluk oluştu.
İLBER ORTAYLI NEDEN HAYATINI KAYBETTİ?
2026 yılının Mart ayı başlarında sağlık durumu kötüleşen Ortaylı, hastaneye kaldırıldı. 6 gündür yoğun bakımda tedavi gören tarihçi, durumunun kritikleşmesi üzerine 12 Mart tarihinde entübe edildi. Ortaylı, çoklu organ yetmezliği ve yaşa bağlı komplikasyonlar nedeniyle 13 Mart Cuma günü hayatını kaybetti.