ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaşın ekonomik etkilerini değerlendiren ünlü ekonomist Mahfi Eğilmez, savaşın daha fazla uzaması halinde petrol fiyatları, cari açık ve enflasyon başta olmak üzere küresel ekonomi üzerinde ciddi etkiler oluşabileceğini belirtti.
Eğilmez, savaşın ve Trump'ın yarattığı belirsizliğin yatırımlar ve istihdam üzerinde de baskı yaratabileceğini ifade ederken Türkiye'nin nasıl etkileneceğini de anlattı.
ÜNLÜ EKONOMİST "APTALLARDAN UZAK DURUN" DİYEREK AÇIKLADI
Mahfi Eğilmez, ABD ve İsrail’in İran’a karşı başlattığı savaşın ekonomik sonuçlarını değerlendirirken küresel risklerin arttığına dikkat çekti.
Savaşın uzaması halinde yalnızca enerji fiyatlarının değil, bütçe dengeleri, yatırımlar ve istihdamın da olumsuz etkilenebileceğini belirten Eğilmez, ABD içinde de savaş konusunda görüş ayrılıkları bulunduğunu ifade etti. Kongre’nin Donald Trump’ın savaş yetkilerini genişletme ve ek harcama taleplerine sıcak bakmadığını kaydeden Eğilmez, bunun iç siyasi tartışmaları artırdığını söyledi.
Eğilmez değerlendirmesinde, Çinli stratejist Sun Tzu’nun “Aptallardan uzak dur; en azılı düşmandan bile daha yıkıcıdırlar” sözünü hatırlatarak ABD’de alınan kararların yalnızca ülke içinde değil tüm dünyada sonuçlar doğurduğunu vurguladı.
Eğilmez, savaşın ilk on gününde en belirgin etkinin petrol fiyatlarında görüldüğünü belirterek Brent petrolün varil fiyatının 110 dolar seviyesine yükseldiğini ifade etti. Orta Vadeli Program’da (OVP) 2026 yılı için petrol fiyatının 65 dolar olarak öngörüldüğünü hatırlatan Eğilmez, mevcut seviyelerin kalıcı olması durumunda yaklaşık 45 dolarlık bir sapma ortaya çıkacağını vurguladı.
ENFLASYONUN TÜRKİYE'DE NEDEN YÜKSELDİĞİNİ ANLATTI
Genel kabul gören hesaplamalara göre petrol fiyatındaki her 10 dolarlık artışın Türkiye’nin cari açığını yaklaşık 2,5 milyar dolar artırdığını ve enflasyonu yaklaşık 1 puan yükselttiğini belirten Eğilmez, mevcut fiyat artışının doğrudan etkilerle cari açığı yaklaşık 11 milyar dolar büyütebileceğini ve enflasyonu 4,5 puan artırabileceğini kaydetti.
Eğilmez, petrolün enerji piyasasında temel referans niteliğinde olduğunu belirterek doğalgaz başta olmak üzere diğer enerji fiyatlarının da buna paralel olarak yükseldiğini ifade etti. Savaşın yaz ayları boyunca sürmesi halinde turizm gelirlerinin de olumsuz etkilenebileceğini belirten Eğilmez, böyle bir tabloda cari açığa toplam etkinin 15–16 milyar dolara kadar çıkabileceğini söyledi.
Ekonomik etkilerin yalnızca enerji fiyatlarıyla sınırlı kalmayacağını belirten Eğilmez, bütçe dengeleri üzerinde de baskı oluşabileceğini vurguladı. Artan belirsizliklerin yatırımların ertelenmesine yol açabileceğini ifade eden Eğilmez, bunun da istihdam üzerinde baskı yaratabileceğini ve işsizliğin artmasına neden olabileceğini dile getirdi.
HÜRMÜZ BOĞAZI KARARINA TEPKİLER DEĞİŞTİ
Bu gelişmelerin yalnızca Türkiye açısından değil, petrol ithal eden tüm ülkeler açısından sorun yaratacağını belirten Eğilmez, özellikle Avrupa ülkeleri için tablonun olumsuz göründüğünü ifade etti. Kuzey Denizi’nden petrol üretimi yapan Norveç’in bu durumdan görece daha az etkileneceğini söyledi.
Eğilmez, İran’ın ABD’nin ileri sürdüğü koşulları kabul etmeye niyetli görünmediğini ve özellikle İran lideri Ali Hamaney’in öldürülmesinin ardından savaşın İran açısından bir “onur meselesi” haline geldiğini belirtti. Körfez ülkelerine yönelik saldırılarda ABD üslerinin ciddi zarar gördüğünün ifade edildiğini kaydetti.
Hürmüz Boğazı’nın kapatılmasına ilişkin tartışmalarda başlangıçta sorumluluğun İran’a yüklendiğini ancak zaman geçtikçe bu durumun ABD Başkanı Donald Trump’ın politikalarıyla ilişkilendirildiğine dair görüşlerin güç kazandığını da belirtti.
DRON SALDIRILARI SAVUNMA SİSTEMLERİNİ SORGULATTI
Eğilmez, İran’ın dronlarla Körfez ülkelerinin ABD’den satın aldığı hava savunma sistemlerini aşabilmesinin bölgede ciddi bir sorgulamaya yol açtığını ifade etti.
Savaşın yalnızca Ortadoğu’yu değil küresel dengeleri de etkileyebileceğini belirten Eğilmez, Avrupa ile ABD arasındaki mesafenin giderek açıldığını ve bazı Avrupa liderlerinin ABD’nin saldırısına yönelik eleştirilerinin destek bulduğunu söyledi.