Küresel enerji piyasaları, Orta Doğu’daki stratejik sevkiyat rotalarının yeniden çizildiği tarihi bir süreçten geçiyor. Irak'ın, Hürmüz Boğazı’ndaki tıkanıklığı baypas ederek Türkiye üzerinden petrol ihracatına başlayacağını duyurması, arz endişelerini bir nebze olsun hafifleterek fiyatlarda geri çekilmeyi beraberinde getirdi.
Salı günü yaşanan yüzde 3’lük yükselişin ardından gelen bu hamleyle Brent petrol 101 doların seviyesine inerken, ABD’nin Hürmüz’ü açık tutma çabaları ve İran cephesindeki kritik kayıplar piyasanın odağındaki yerini koruyor.
TÜRKİYE-IRAK ANLAŞMASI PETROLDE DENGELERİ DEĞİŞTİRDİ
Irak, yarı özerk Kürt Bölgesi üzerinden Türkiye’nin Akdeniz kıyısındaki Ceyhan Limanı’na uzanan boru hattını kullanarak petrol ihracatını yeniden başlatmak üzere anlaşmaya vardı.
Bu stratejik adım, fiilen kapalı olan Hürmüz Boğazı’na alternatif bir rota oluştururken fiyatlara anında yansıdı.
Brent petrol 101 doların altına gerilerken ABD ham petrolü (WTI) 95 dolar seviyelerinden işlem gördü.
Ancak bu sevkiyat hamlesi arz endişelerini tamamen gidermeye yetmedi. OPEC üyesi olan Irak’ın üretimi, Hürmüz’ün kapanmasından önceki seviyelerin yaklaşık üçte biri olan günlük 1,4 milyon varile kadar gerilemiş durumda.
ETKİSİ NE KADAR SÜRECEK?
Piyasalar bir yandan yeni rotaları fiyatlarken, diğer yandan bölgeden gelen sıcak çatışma haberleriyle sarsılıyor. Türkiye ve Irak arasındaki petrol anlaşması nefes aldırırken etkisinin ne kadar süreceği de merak konusu oldu.
ABD, Hürmüz Boğazı yakınlarında İran’a ait gemisavar seyir füzesi noktalarını imha etmek için mühimmat kullandığını açıklarken, İran’ın önemli siyasi ve askeri figürlerinden Ali Laricani’nin ölümünün doğrulanması gerginliği zirveye taşıdı.
Foreign Policy Research Institute Başkanı Aaron Stein, Laricani’nin öldürülmesinin İran’ı petrol akışını kesmeye daha fazla zorlayabileceğini belirterek, "Trump’ın tankerleri koruma baskısı altında olduğu açık; bu da ABD donanmasının oldukça gergin operasyonlara girebileceği anlamına geliyor" uyarısında bulundu.
Bu yıl yaklaşık yüzde 70 değer kazanan Brent petroldeki bu artışın büyük bölümü, geçtiğimiz ay ABD ve İsrail’in İran’a yönelik saldırılarının ardından yaşandı. Tahran’ın enerji altyapılarını hedef alması ve tanker trafiğini kısıtlaması, küresel enflasyon endişelerini de tetikledi.
ABD’de dizel fiyatlarının galon başına 5 doları aşmasıyla birlikte, çarşamba günü toplanacak olan ABD Merkez Bankası (Fed) yetkilileri piyasayı yakın markaja aldı.
Faiz oranlarında bir değişiklik beklenmese de merkez bankacıları artan enerji maliyetlerinin ekonomiye etkisini izliyor. Şu an için Hürmüz Boğazı’ndaki geçişlerin tamamen siyasi hesaplara göre şekillenmesi ve İran’ın yalnızca sınırlı sayıda gemiye izin vermesi, petrol piyasasının en büyük belirsizliği olmayı sürdürüyor.