Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası (TCMB), analistleri, akaryakıt fiyatlarının sadece bir harcama kalemi değil, aynı zamanda lojistik maliyetler üzerinden gıdadan hizmete kadar tüm sektörleri tetikleyen "enflasyonun anahtarı" olduğuna dikkar çekti.
BRENT PETROL ŞOKUNA VERGİ FRENİ
4 Mart 2026 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı ile yürürlüğe giren sistem, maliyet artışlarının bir kısmının Özel Tüketim Vergisi (ÖTV) üzerinden karşılanmasını esas alıyor. Sistemin çarpan etkisi analizde şu rakamlarla ifade edildi:
Sistem Olmazsa: Brent petrol fiyatındaki her %10’luk artış, doğrudan enflasyonu 12 ay sonunda 1 puan yukarı taşıyor.
Sistem Devredeyken: Petrolün 90 dolar olduğu bir senaryoda, eşel mobil sistemi enflasyon üzerindeki baskıyı 3,7 puan seviyesinde aşağı çekerek dezenflasyon sürecini koruyor.
Güncel ÖTV Payları: Şubat 2026 itibarıyla maktu ÖTV’nin payı benzinde %26, motorinde %24 ve LPG’de %21 seviyesinde. Bu paylar, zamların "tamponlanması" için gerekli oyun alanını sağlıyor.
AKARYAKITIN "GÖRÜNÜRLÜK" ETKİSİ
Merkez Bankası, akaryakıt fiyatlarının tüketici sepetindeki ağırlığının %3,21 olduğunu belirtirken, sistemin sadece rakamsal değil, psikolojik etkisine de dikkat çekti:
Fiyatlama Davranışı: Tabeladaki her artış, esnafın ve üreticinin "beklenti yönetimi" üzerinden etiketlerine zam yapmasına neden oluyor. Eşel mobil, tabeladaki artışı sınırlayarak bu zincirleme etkiyi kırıyor.
Dış Şoklara Karşı Kalkan: Analiz, küresel enerji krizinin para politikasının kontrolü dışında olduğunu, ancak eşel mobil gibi maliye politikası araçlarının bu şokların "içeri sızmasını" engelleyen en güçlü araç olduğunu vurguladı.