Kademeli emeklilik şartları ve bu sisteme ilişkin tablo, 2026’nın ilk günlerinden itibaren kamuoyunun gündemindeki yerini koruyor. EYT düzenlemesinden yararlanamayan milyonlarca çalışan, yaş ve prim gün sayısında yapılabilecek olası değişiklikleri yakından izliyor.
2023’te yürürlüğe giren Emeklilikte Yaşa Takılanlar (EYT) yasası kapsamı dışında kalan vatandaşlar ise “Kademeli emeklilik çıkacak mı, yeni bir düzenleme yapılacak mı?” sorularına yanıt arıyor. Erken ya da kademeli emeklilik modeli, sigortalı çalışanların belirlenen yaş ve prim kriterlerine aşamalı olarak ulaşmaları durumunda kısmi emeklilik hakkı elde etmelerini öngören bir sistem olarak öne çıkıyor.
2000–2008 ARASI SİGORTALILAR İÇİN KADEMELİ EMEKLİLİK GELİYOR MU?
Yaşanan son gelişmeler doğrultusunda, 2000–2008 yılları arasında sigorta girişi bulunan çalışanlara yönelik yeni bir kademeli emeklilik düzenlemesinin yapılıp yapılmayacağı merak konusu olmaya devam ediyor. Yaş ve prim gün şartlarında değişiklik olup olmayacağı ile kademeli emeklilik tablosunun netleşip netleşmediği, vatandaşların en çok yanıt aradığı başlıklar arasında yer alıyor.
KADEMELİ EMEKLİLİK NEDİR?
2023 yılında yürürlüğe giren EYT düzenlemesinden yararlanamayan vatandaşlar, “Kademeli emeklilik hayata geçecek mi, ne zaman gündeme alınacak?” sorularına yanıt aramayı sürdürüyor. Özellikle 2000–2008 yılları arasında sigorta girişi bulunan çalışanlara yönelik olası bir düzenlemenin kapsamı konusundaki belirsizlik ise kamuoyunda tartışılmaya devam ediyor. Sosyal Güvenlik Uzmanı Murat Bal’ın, “Bu konu artık siyasetin görmezden gelemeyeceği bir büyüklüğe ulaşmıştır.” şeklindeki değerlendirmesi, beklentinin giderek arttığını ortaya koyarken, kademeli emeklilik tablosu ve yeni yaş–prim formülüne dair net açıklamalar için gözler hükümetten gelecek resmi adımlara çevrilmiş durumda.
Kademeli emeklilik modeli, sigortalı çalışanların emekliliğe geçiş sürecini daha hakkaniyetli ve sürdürülebilir bir yapıya kavuşturmayı hedefleyen bir sistem olarak tanımlanıyor. Bu sistemde, emeklilik yaşı ve prim gün sayısı sigorta başlangıç tarihine göre aşamalı olarak belirlenir. Özellikle EYT düzenlemesinden yararlanamayan ve 1999 sonrası sigorta girişi olan çalışanlar için geliştirilmesi planlanan bu model, “erken emeklilik hakkı”, “prim gün indirimi”, “sigorta başlangıcına göre emeklilik” gibi kriterlerle şekillenir.
KADEMELİ EMEKLİLİK DÜZENLEMESİ MECLİS'E SUNULDU MU?
Emeklilik sisteminde adil geçişi sağlamak amacıyla yürütülen yeni çalışmalar kapsamında, tamamlayıcı emeklilik modelleriyle birlikte kademeli emeklilik konusu yeniden gündeme geldi. CHP’li Karabük Milletvekili Cevdet Akay tarafından hazırlanan teklifin Meclis’e sunulması, tüm dikkatleri yasal sürece çevirdi. Bu düzenleme, sosyal güvenlik reformları içinde önemli bir adım olarak değerlendiriliyor ve milyonlarca çalışanın emeklilik planlamasında belirleyici rol oynayabilir.
ERKEN EMEKLİLİK NEDİR?
Erken emeklilik, belirli şartları karşılayan çalışanların standart emeklilik yaşını beklemeden iş hayatına veda etmelerine ve sosyal güvenceye kavuşmalarına imkân tanıyan bir sistemdir. Türkiye’de erken emeklilik hakkı, sigorta başlangıç tarihi, prim gün sayısı, sigortalılık süresi ve bazı özel durumlara göre değişiklik göstermektedir.
KİMLER ERKEN EMEKLİ OLABİLİR?
EYT kapsamındaki kişiler, 8 Eylül 1999 öncesi sigorta girişi olanlar, yaş şartı olmadan emekli olabilir.
Kadınlar: 20 yıl sigortalılık ve 5.000 prim günü
Erkekler: 25 yıl sigortalılık ve 5.975 prim günü
Bu grup, erken emeklilik hakkından en doğrudan yararlanabilen çalışanları oluşturuyor.
ENGELLİ BİREYLER
En az %40 engellilik oranına sahip olanlar, vergi indirimiyle yaş beklemeden emekli olabilir. Engellilik oranına göre sigortalılık süresi ve prim gün şartları değişir:
- %60 ve üzeri: 15 yıl – 3.960 gün
- %50–59: 16 yıl – 4.320 gün
- %40–49: 18 yıl – 4.680 gün
MALULEN EMEKLİLİK HAKKI OLANLAR
En az %60 iş gücü kaybı olanlar (örneğin iş kazası, meslek hastalığı) 10 yıl sigortalılık ve 1.800 prim günüyle emekli olabilir.
AĞIR VE RİSKLİ İŞLERDE ÇALIŞANLAR
Maden işçileri, basın çalışanları, askeri personel gibi meslek grupları için fiili hizmet süresi zammı uygulanır.
DOĞUM VE ASKERLİK BORÇLANMASI YAPANLAR
Kadınlar doğum başına 2 yıl (en fazla 3 çocuk için 6 yıl), erkekler askerlik süresi kadar borçlanma yaparak sigorta başlangıcını geriye çekebilir.
KADEMELİ EMEKLİLİK YERİNE BAŞKA SİSTEM Mİ GELİYOR?
Türkiye’de hayat pahalılığı karşısında en çok etkilenen kesimlerden biri olan emekliler için yeni kulis bilgileri gündeme geldi. Cumhurbaşkanı Erdoğan’dan “Yılın Ekonomi Yorumcusu” ödülünü alan ekonomist Muhammet Bayram, katıldığı canlı yayında emekli maaşları, kademeli emeklilik düzenlemeleri ve enflasyon tahminleri hakkında dikkat çeken açıklamalarda bulunmuştu.
EYT'yi az farkla kaçıran milyonlarca yurttaşın talep ettiği kademeli emeklilik konusunda net konuşan Bayram, şunları söyledi:
"Kademeli emeklilik şu an hükümetin gündeminde yok ancak ne kadar prim ödediysen o kadar maaş alacaksın çalışması yapılıyor. Kademeli değil ama en düşük emekli maaşını iptal edip herkesin maaşına seyyanen zam yaparak yükseltilmesi planlanıyor."
Mevcut emeklilik sisteminde düşük aylık bağlama oranları nedeniyle emeklilerin geçim sıkıntısı yaşadığını vurgulayan Bayram, yüksek ve düşük prim ödeyenler arasındaki dengesizliği gidermek için çalışmaların sürdüğünü belirtti.
Bayram’a göre, gelecekte “ne kadar prim, o kadar maaş” ilkesi daha net ve sert bir şekilde uygulanacak.