Sosyal güvenlik sisteminde uzun yıllar uygulanan ve “son dakika hamlesiyle avantajlı emeklilik” olarak bilinen dönem sessizce sona eriyor. Milyonlarca çalışanı ilgilendiren statü değişikliği, özellikle yeni nesil sigortalılar açısından artık bir fırsat değil, ciddi bir sınırlama anlamı taşıyor.
Yeni düzenlemelerle birlikte emeklilik hesabında kritik kurallar değişti. SGK Başuzmanı İsa Karakaş, yapılacak değişikliklerin ardından emeklilik hesabı yapanların neyle karşı karşıya kalacağını anlattı.
EMEKLİLİK İÇİN KRİTİK TARİHİ AÇIKLADI
SSK, Bağ-Kur ve Emekli Sandığı SGK çatısı altında birleşmiş olsa da uygulamadaki emeklilik koşulları aynı değil. Çalışanlarda bu nedenle daha az primle daha yüksek maaş sağlayan statüyü tercih etmek istiyor. Bu noktada SSK (4/1-a) statüsü öne çıkıyor. Çünkü Bağ-Kur’a kıyasla yaklaşık 1.800–2.000 gün daha az primle emeklilik imkânı sunabiliyor. Ayrıca hizmet süresinin geçtiği döneme bağlı olarak maaşta da avantaj oluşabiliyor.
Farklı statülerde çalışanların hangi koşullarla emekli olacağını, son 7 yıllık (2.520 gün) fiilî hizmet süresi belirliyor. Son 7 yıl içinde en fazla hangi statüde (en az 1.260 gün) prim ödendiyse emeklilik o statü üzerinden gerçekleşiyor.
Örneğin, 01.05.2007 tarihinde Bağ-Kur tescili bulunan bir kişi, son 3,5 yılını (1.260 gün) SSK’lı olarak tamamlarsa Bağ-Kur yerine SSK şartlarıyla emekli olabiliyor.
Karakaş’ın aktardığına göre sistem değişikliğinden milyonlarca çalışan etkilenecek ancak 2008’deki SGK reformundan önce sigortalı olanlar için mevcut uygulama devam edecek. Buna göre, asıl değişiklik Ekim 2008 ve sonrasında ilk kez sigortalı olanları kapsıyor.
AVANTAJI ORTADAN KALDIRAN YENİ SİSTEMİ TEK TEK ANLATTI
Özellikle 2008 sonrası sigortalı olanlar için emekliliğin artık son yıllarda yapılacak hamlelerle değiştirilebilecek bir süreç olmadığını vurgulayan Karakaş, yeni dönemde emeklilik planlamasının işe başlanan ilk günden itibaren yapılması gerektiğini söyledi.
Yeni sistemde, 2008 ve sonrasında ilk kez sigortalı olan bu kişiler için “son 1.260 gün” kuralı artık uygulanmıyor. Yeni sistemde son yıllar değil, tüm çalışma hayatı dikkate alınıyor. SGK, artık toplam hizmet süresinin büyük bölümünün hangi statüde geçtiğine bakarak emeklilik şartlarını belirliyor.
Bu kapsamda, 23 yıl Bağ-Kur’lu çalışıp son 7 yılını SSK’lı geçiren bir kişi, eski sistemde olduğu gibi SSK’dan emekli olamıyor. Çalışma süresinin çoğu Bağ-Kur’da geçtiği için 9.000 gün şartına tabi oluyor. Aynı şekilde, ilk sigorta tescili 03.11.2008 olan bir Bağ-Kur’lu da 1.260 gün kuralından yararlanamıyor; hangi statüde daha fazla çalışmışsa o statüden emekli ediliyor.
SGK çatısı altında tek kurum olsa da sigortalılık türleri farklılığını koruyor. Bu nedenle bir kişinin aynı anda veya farklı dönemlerde birden fazla statüde sigortalı görünmesi mümkün olabiliyor. Karakaş’ın verdiği bilgilere göre, statü çakışmalarında şu öncelik kuralları uygulanıyor:
Memurluk öncelikli: Emekli Sandığı (4/1-c) varsa diğer statüler dikkate alınmıyor.
SSK üstün: 2011’den bu yana SSK ve Bağ-Kur çakıştığında SSK (4/1-a) geçerli kabul ediliyor.
Şirket ortaklarına uyarı: Kişi, sahibi ya da ortağı olduğu iş yerinden kendini SSK’lı gösteremiyor. Bu şekilde yatırılan primler geçersiz sayılabiliyor.