Rusya-Ukrayna Savaşı'nın 24 Şubat 2022'de başlamasının ardından iki taraftan da pek çok asker ve sivil esir alındı. Bu bağlamda dönem dönem Rusya ile Ukrayna arasında esir takası yapıldı.
Rusya-Ukrayna Savaşı'nın başlangıcından bu yana 2000'den fazla esirin değiştirildiği süreçlere başta Türkiye olmak üzere diğer ülkelerden de arabuluculuk kapsamında katkı sağlandı.
En az 800 Rus askeri serbest bırakıldı
Rusya Savunma Bakanlığının açıkladığı bilgilere göre, bugüne kadarki esir değişimi operasyonlarında Kiev'in elinde bulunan en az 800 Rus askeri serbest bırakıldı.
İki bine yakın Ukraynalı ülkesine döndü
Ukrayna Devlet Başkanı Vladimir Zelenski, 4 Şubat'ta Telegram üzerinden yaptığı açıklamada, esir değişimlerinin aylardır sürdüğünü ifade ederek 24 Şubat 2022'den bu yana 1762 Ukraynalının ülkesine döndüğünü belirtti.
İlk esir takası: Esir alınan Belediye Başkanı
İlk esir değişimini Ukrayna Devlet Başkanlığı Ofisi Basın Sözcüsü Daria Zarivnaya,17 Mart'ta yerel bir televizyonda açıkladı ve Melitopol Belediye Başkanı İvan Fedorov'un savaş sırasında esir alınan 9 Rus askeriyle değiştirildiğini duyurdu.
Ukrayna'dan 9 Nisan'da yapılan açıklamada, esir değişimi kapsamında 26 Ukraynalının serbest bırakıldığı, 12 asker ve 14 sivilin evine döndüğü belirtildi.
Rusya ile Ukrayna arasında 21 Nisan'da da esir değişimi yapıldı ve bu çerçevede 10'u asker 9'u sivil toplam 19 Ukraynalının serbest bırakıldığı açıklandı.
215 savaş esiri iade edildi
Cumhurbaşkanı Tayyip Erdoğan'ın Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin ve Ukrayna Devlet Başkanı Zelenski ile yürüttüğü diplomasi trafiği ile Rusya ve Ukrayna arasında savaş esiri mübadelesi 22 Eylül'de yapıldı.
Rusya ve Ukrayna arasında yapılan esir değişimi sonucu 215 Ukraynalı savaş esirinin serbest bırakılmasından büyük memnuniyet duyduklarını aktaran Ukrayna Devlet Başkanlık Ofisi Başkanı Andriy Yermak, esir değişimi sürecinde yer alan tüm taraflara teşekkür etti.
Ukrayna devlet kurumlarının her gün 24 saat uluslararası ortaklarıyla esir değişimi operasyonu için çaba sarf ettiğini aktaran Yermak, "Türk tarafı başta olmak üzere ortaklarımızın yer aldığı uluslararası temaslarımız, Cumhurbaşkanı Erdoğan ile sürekli iletişim halinde olmamız çok önemliydi" dedi.
Değişim operasyonunda Türkiye'nin bu sürece sağladığı desteğin önemini özellikle vurgulayan Yermak, "Dün (21 Eylül) de çok önemli bir rol oynadı (Türkiye), değişimin son kısmı doğrudan Ankara'da gerçekleşti" diye konuştu.
Söz konusu değişimde bırakılan Ukrayna’nın Azov taburundan 5 komutan, savaş bitene kadar Türkiye'de kalmaya devam edecek.
Türkiye'nin Rusya-Ukrayna Savaşı'ndaki arabuluculuğu
Rusya-Ukrayna Savaşı 24 Şubat 2022'de başladığından bu yana Türkiye, ateşkesin sağlanması ve muharebenin sona ermesi için iki ülke arasındaki arabuluculuk faaliyetlerine devam ediyor.
Savaşın başlamasının ardından Türkiye'nin arabuluculuğunda iki ülkenin dışişleri bakanları ilk kez 10 Mart 2022'de Antalya'da bir araya geldi. Bu toplantının ardından Rusya ve Ukrayna müzakere heyetleri 29 Mart 2022'de İstanbul'da görüştü.
Bu görüşmedeki müzakerelerde iki taraf arasında ciddi ilerleme kaydedilse de Rus güçlerinin çekilmesinden sonra Ukrayna'nın başkenti Kiev yakınlarındaki İrpin ve Buça'dan gelen görüntülerin ardından bu ilerleme sekteye uğradı.
Tahıl Koridoru Anlaşması
Türkiye, iki ülkeyle diplomatik girişimlerde bulunmasının yanı sıra küresel gıda krizine neden olan tahıl sevkiyatı için de arabuluculuk çalışmalarını sürdürdü. Bu bağlamda Birleşmiş Milletler ve Türkiye'nin arabuluculuğu sayesinde Tahıl Koridoru Anlaşması 22 Temmuz 2022'de İstanbul'da imzalandı. Anlaşma, 120 günlük sürenin dolmasının ardından 17 Kasım'da yeniden uzatıldı.
Milli Savunma Bakanlığından yapılan açıklamalara göre, söz konusu anlaşma sayesinde bugüne kadar Ukrayna limanlarından 18 milyon tondan fazla tahılın ihtiyacı olan ülkelere 674 gemiyle emniyetle sevkinin sağlandığı belirtildi.
Yılın son aylarında da esir değişimi devam etti
Ukrayna Savunma Bakanlığından 11 Ekim'de yapılan yazılı açıklamada, Rusya ile esir değişimi neticesinde 32 askerin Ukrayna'ya iade edildiği bilgisi verildi. Bu çerçevede Rusya, savaşta hayatını kaybeden 62 kişinin cesedini de Ukrayna'ya iade etti. Rusya'yla 17 Ekim'de yapılan esir değişiminde çoğunluğu asker 108 Ukraynalı kadın serbest kaldı.
Ukrayna ise 72 denizci dahil 110 Rus vatandaşını serbest bıraktı. Sonrasında 52 Ukraynalı ve 50 Rus daha ülkelerine gönderildi. 3 Kasım'da ise 107 Rus ve 107 Ukraynalı asker serbest bırakıldı.
23 Kasım'da da Rusya ile Ukrayna arasındaki müzakere sonucunda 35 Rus askeri serbest bırakıldı. 1'i sivil olmak üzere 36 Ukraynalı da ülkesine gönderildi. Ertesi gün 50 Ukraynalı ve 50 Rus askeri daha serbest bırakıldı.
İki ülke de aralık ayının ilk haftasında 110 kişiyi serbest bıraktı. 14 Aralık'ta ise 64 Ukraynalı asker ülkesine döndü. Bunlar arasında ABD vatandaşı Murekez Süedi'nin de olduğu ve ölen 4 kişinin de cenazelerinin teslim alındığı açıklandı.
Rusya ile Ukrayna arasında 31 Aralık'ta yapılan esir değişimi kapsamında da 140 Ukrayna vatandaşının ve 82 Rus askerinin serbest kaldığı belirtildi.
Rusya, 2022'de 1596 Ukraynalıyı serbest bıraktı
Ukrayna'nın açıkladığı verilere göre, 2022'de Rusya, 1464'ü asker 132'si sivil olmak üzere 1596 Ukraynalıyı serbest bıraktı.
2023'te de esir değişimleri devam ediyor
Rusya ile Ukrayna arasında 8 Ocak'ta yapılan esir değişimi sonucu 50 Ukraynalı ve 50 Rus asker serbest bırakıldı.
İki ülke arasında 4 Şubat'ta ise 116 Ukraynalı ve 63 Rus askerinin serbest bırakıldığı duyuruldu. 16 Şubat'ta da Rusya'nın 101 Ukraynalı askeri serbest bıraktığı açıklandı.
Fotoğraf: Arşiv