Daha önce de anlaşmadan çekileceği konusunda tehditlerde bulunan Rusya, daha sonra dört aylık süre yerine iki ay uzatma yoluna giderek anlaşmayı sürdürmüştü.
Anlaşma, bugüne kadar Ukrayna'nın yarısından fazlası gelişmekte olan ülkelere olmak üzere 32.8 milyon metrik ton (36.2 milyon ton) tahıl sevk etmesine olanak sağladı. AP’nin konuya ilişkin yayınlanan haberinde BM ve diğer uluslararası kurumlar, Ukrayna ve Rusya'nın Afrika, Orta Doğu ve Asya'nın bazı bölgelerindeki ülkelerin ihtiyaç duyduğu buğday, arpa, bitkisel yağ ve diğer gıda ürünlerinin başlıca tedarikçileri olduğu bu kırılgan anlaşmayı yaşatmaya çalışıyor.
Kıtlık riski altındaki ülkeler
Habere göre anlaşma, geçen yıl Ukrayna’nın işgalinin ardından rekor seviyelere yükselen buğday gibi gıda ürünlerinin küresel fiyatlarının düşmesine yardımcı oldu, ancak bu rahatlama “mutfaklara“ ulaşmadı. Rusya'nın anlaşmadan çıkması, Somali, Etiyopya ve Afganistan gibi kıtlık riski altındaki ülkeler için Dünya Gıda Programı yardımının kaynağını kesecek, çatışma, ekonomik kriz ve kuraklıkla mücadele eden hassas bölgelerdeki gıda güvenliği sorunlarını daha da derinleştirecek.
Haberde Uluslararası Gıda Politikaları Araştırma Enstitüsü araştırma görevlisi Joseph Glauber‘in, "Rusya bu anlaşmayı sürdürdüğü için kamuoyunda büyük bir itibar kazanıyor. Anlaşmanın uzatılmaması halinde Rusya'nın kamuoyu algısı ve küresel iyi niyet açısından bir bedel ödeyeceğini düşünüyorum" ifadelerine de yer verildi.
Rusya'nın gemilerin Rus, Ukraynalı, BM ve Türk yetkililer tarafından ortaklaşa denetlenmesini yavaşlatmakla ve daha fazla geminin bu girişime katılmasına izin vermemekle suçlanması nedeniyle Ukrayna'dan çıkan tahıl miktarının şimdiden düştüğünün belirtildiği haberde bu durumun tahıl ihracatının Ekim ayındaki 4,2 milyon metrik tonluk yüksek seviyesinden Mayıs ayında 1,3 milyona düşerek bir yıllık girişimin en düşük seviyesine gerilemesine yol açtığı kaydedildi.
Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi Küresel Gıda ve Su Güvenliği Programı Direktörü Caitlin Welsh’in, anlaşmanın uzatılmaması halinde, "ithalatları için Ukrayna'ya bel bağlayan ülkeler, ithalat için başka kaynaklara, büyük olasılıkla Rusya'ya bakmak zorunda kalacaklar, ki Rusya'nın niyetinin de bu olduğunu tahmin ediyorum" sözlerine de haberde yer verildi.
Guterres’den Rusya’ya mektup
Sözcü Stephane Dujarric tarafından Çarşamba günü yapılan açıklamada, BM'nin Rusya ile müzakerelerde bulunduğu ve Genel Sekreter Antonio Guterres'in bu hafta Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin'e Moskova'nın anlaşmanın daha uzun süre uygulanması konusunda bir mektup gönderdiği belirtildi.
BM ticaret şefi Rebeca Grynspan de yaptığı açıklamada BM'nin önerisinin Rusya'nın gıda ve gübre sevkiyatları için küresel finansal işlemler yapabilmesini sağlayacak bir yol bulunmasını içerdiğini söyledi.
Bu arada Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelensky, Batılı müttefiklerden gelen yeni silah taahhütlerinin girişimde "aksamalara" yol açmasını beklediğini söyledi. habere göre Zelenski Litvanya’daki NATO Zirvesi’nin ardından “Bu anlaşılabilir bir durum: Rusya her zaman bu şekilde tepki veriyor, sözünü tutmuyor ve yeni bir kriz yaratmak için bazı insani koridorları engellemek istiyor" ifadelerini kullandı.