Panama'nın semboü Altın Kurbağa, 2009'dan bu yana ilk kez doğal habitatına yeniden kavuştu. Smithsonian Enstitüsü bünyesindeki Panama Amfibi Kurtarma ve Koruma Projesi'nin (PARC) 17 yıllık çalışması sonucunda gerçekleşen yeniden yerleştirme süreci, henüz aşılamamış bir tehtidin gölgesinde yürütülüyor.
MANTAR SALGINI 2009'DA TÜRÜ BİTİRMİŞTİ
Atelopus zeteki türü kurbağaların çöküşü 1980'lerin sonunda başladı. Orta Amerika'nın alt kesiminden yayılan Batrachochytrium dendrobatidis (Bd) mantarı, suya yakın yaşayan kurbağalara hızla ulaştı.
Bd'nin neden olduğu kitridiomikoz hastalığı, amfibilerin derisi üzerinden tuz ve su dengesini bozarak kalp yetmezliğine yol açıyor. Hastalık 2004'te türün son büyük popülasyonunun bulunduğu El Valle de Antón bölgesine ulaştı; 2009'a gelindiğinde Altın Kurbağa doğadan tamamen silinmişti.
KONTROLLÜ ORTAMLARDAN DOĞAYA
PARC ekipleri yıllar boyunca türü kontrollü tesislerde yaşattı. Popülasyon yeterli büyüklüğe ulaşınca yeniden yerleştirme çalışmaları başlatıldı. PARC Direktörü Roberto Ibañez, "Şimdi doğaya kazandırma bilimini çalışacağımız yeni bir aşamaya giriyoruz" dedi.
Ancak ilk sonuçlar beklenildiği gibi olmadı.12 haftalık alıştırma sürecinde doğaya salınan 100 kurbağanın yaklaşık 70'i kitridiomikozdan hayatını kaybetti.
Araştırmacılar bu kayıpları bir başarısızlık olarak değil, veri kaynağı olarak değerlendiriyor. Biyolog Brian Gratwicke, "Modellerimiz, kurbağalar için uygun ama mantar için fazla sıcak olan iklimsel olarak elverişli bırakma noktaları olduğunu gösteriyor" dedi. Bu bulgular, yalnızca Panama için değil küresel ölçekte yeniden yerleştirme protokollerini dönüştürme potansiyeli taşıyor.
Öte yandan bir önceki yıl üç farklı kurbağa türünün başarıyla doğaya kazandırılmış olması, projenin genel çerçevesini güçlendiriyor. Bd'ye karşı doğal iklim sığınaklarının belirlenmesi, gelecekteki yeniden yerleştirme çalışmalarının bel kemiğini oluşturabilir.