İran’ın, dünya petrol arzı açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı’ndan geçen tankerler için yeni bir ücretlendirme modeli üzerinde çalıştığı iddia edildi. Buna göre Tahran yönetimi, boğazdan geçen petrol tankerlerinden varil başına 1 dolar “geçiş ücreti” talep etmeyi planlıyor.
Uluslararası basında yer alan haberlere göre, söz konusu ödemelerin ABD doları yerine kripto para birimleri ya da Çin yuanı üzerinden yapılmasının planlandığı belirtildi. Bu yaklaşımın, İran’ın uzun süredir karşı karşıya olduğu yaptırımların etkisini azaltmak ve dolar merkezli finansal sisteme alternatif oluşturmak amacı taşıdığı değerlendirildi.
MİLYONLARCA DOLARI BULABİLİR
Dünya petrol ticaretinin yaklaşık yüzde 20’sinin geçtiği Hürmüz Boğazı’nda böyle bir uygulamanın hayata geçirilmesi durumunda, özellikle büyük ölçekli tankerler için ödenecek toplam tutarın milyonlarca doları bulabileceği ifade edildi. Bu da enerji maliyetleri üzerinde doğrudan baskı oluşturabilecek bir unsur olarak ifade edildi.
HUKUKEN TARTIŞMALI
Analistler, İran’ın bu hamlesinin yalnızca ekonomik değil aynı zamanda jeopolitik sonuçlar doğurabileceğine dikkat çekti. Dolar dışı ödeme seçeneklerinin devreye alınması, küresel ticarette alternatif finansal kanalların güçlenmesine katkı sağlayabilir.
Öte yandan uluslararası deniz hukuku açısından doğal su yollarında geçiş ücreti alınması tartışmalı bir konu olarak öne çıktı. Ancak İran’ın bölgedeki fiili kontrol gücü, bu tür bir uygulamanın pratikte nasıl karşılanacağı sorusunu gündeme getirdi.
DENGELERİ DEĞİŞTİRECEK
Gemi sahipleri ve enerji şirketlerinin bu koşullara uyum sağlayıp sağlamayacağı, yalnızca bölgesel değil küresel ticaret dengeleri açısından da belirleyici olacak. Uzmanlara göre Hürmüz Boğazı’nda atılacak her adım, petrol fiyatlarından tedarik zincirlerine kadar geniş bir etki alanı yaratma potansiyeli taşıyor.