Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, Washington ile Tahran arasında yeniden canlanan nükleer temaslara ilişkin dikkat çeken açıklamalarda bulundu. Hem ABD’nin hem de İran’ın anlaşmaya varma konusunda istekli göründüğünü belirten Fidan, müzakerelerin yalnızca nükleer dosya ile sınırlı kalması gerektiğini vurguladı.
ABD’nin bazı başlıklarda ısrarcı olması durumunda sürecin çıkmaza gireceğini ifade eden Fidan, bunun bölgeyi yeniden krize sürükleyeceğini işaret etti.
HAKAN FİDAN İRAN'IN KIRMIZI ÇİZGİSİNİ AÇIKLADI
Dışişleri Bakanı Hakan Fidan, İngiliz Financial Times gazetesine verdiği röportajda ABD ile İran arasında nükleer anlaşma ihtimaline ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu. Fidan, hem Washington’un hem de Tahran’ın bir uzlaşmaya hazır göründüğünü belirtirken, müzakerelerin kapsamının genişletilmesi halinde sürecin çıkmaza girebileceği ve bölgenin yeni bir savaşa sürüklenebileceği uyarısında bulundu.
Fidan, Tahran’ın “gerçek bir anlaşmaya varmayı yürekten istediğine” inandığını belirterek, İran’ın 2015’te imzalanan anlaşmada olduğu gibi zenginleştirme seviyelerine sınırlama ve sıkı denetim mekanizmasını kabul edebileceğini söyledi. ABD’li, İranlı ve bölge yetkilileriyle temas halinde olduğunu aktaran Fidan, “Amerikalıların net sınırlar içinde İran’ın zenginleştirme faaliyetini tolere etmeye istekli görünmesi olumlu” dedi.
Tarafların karşılıklı olarak sınırlarının farkında olduğunu vurgulayan Fidan, “İranlılar artık Amerikalılarla bir anlaşmaya varmaları gerektiğini kabul ediyor ve Amerikalılar da İranlıların belirli sınırları olduğunu anlıyor. Onları zorlamaya çalışmak anlamsız.” ifadelerini kullandı.
"ABD ISRAR EDERSE SAVAŞ ÇIKAR"
Fidan’a göre, müzakerelerin kapsamı asıl kırılma noktası olacak. ABD’nin İran’ın balistik füze programı ve bölgedeki milis gruplara verdiği desteği de aynı anda masaya koymakta ısrar etmesi halinde sürecin tıkanabileceğini belirten Fidan, “ABD tüm konuları aynı anda ele almakta ısrar ederse korkarım nükleer dosya bile ilerlemez. Sonuç bölgede yeni bir savaş olabilir.” uyarısında bulundu.
Türkiye, Katar, Umman ve Mısır’ın arabuluculuk çabaları sürerken, ABD elçileri Steve Witkoff ve Jared Kushner’in Maskat’ta İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi ile dolaylı görüşmeler gerçekleştirdiği hatırlatıldı. Taraflar, İsrail’in İran’a yönelik 12 günlük saldırısının ardından yapılan ilk temasları “olumlu bir ilk adım” olarak nitelendirdi. Ancak diplomatik kaynaklar, anlaşmaya giden yolda ciddi zorluklar bulunduğuna işaret ediyor.
ABD Başkanı Donald Trump’ın anlaşmanın kapsamına ilişkin mesajlarının ise net olmadığı belirtiliyor. Washington daha önce İran’ın füze programına sınırlama getirmesini ve Hizbullah ile Husiler gibi vekil güçlere desteğini kesmesini şart koşmuştu. Ancak Trump, son görüşmelerin ardından yalnızca nükleer programı kapsayan bir anlaşmanın “kabul edilebilir” olabileceğini dile getirdi.
"BÖLGE ÜLKELERİYLE ÖNEMLİ BİR GÜVEN AÇIĞI VAR"
Fidan, bölge ülkelerinin süreçte dışlanmaması gerektiğini vurgulayarak, “Amerikalılar İran’ın nükleer kapasitesi konusunda derin endişe duyuyor. Ancak diğer meseleler bölge ülkeleriyle yakından bağlantılı; çünkü füzeler ve vekil güçler bölgesel güvenliği etkiliyor” dedi.
Ankara ve bölgedeki diğer hükümetlerin “yaratıcı fikirler geliştirmeye çalıştığını” belirten Fidan, bu ülkelerin sorunların çözümünde “yapıcı ve etkili bir rol” oynayabileceğini ifade etti.
Trump yönetimine de mesaj veren Fidan, İsrail Başbakanı Netanyahu’nun Beyaz Saray ziyaretine dikkat çekerek, “İsrail için bölgedeki askeri üstünlük konumunu korumak merkezi bir öncelik. İran füzelerinin varlığı bu hedefi karmaşıklaştırıyor” dedi.
2015’te imzalanan anlaşmada İran’ın zenginleştirme faaliyetinin yüzde 3,67 saflık ve 300 kilogram stok sınırıyla kısıtlandığını hatırlatan Fidan, yeni bir anlaşmanın bölgesel güven boyutunu da içermesi gerektiğini belirterek “İran’ın ABD ile yapacağı her türlü anlaşmayı, bölgesel ortaklarla güveni pekiştirecek adımlarla eşleştirmesi önemli olacaktır, bu denge esastır. Bölge ülkeleriyle önemli bir güven açığı var ve bu boyutu ele almak hayati önem taşıyor” dedi.
İran’daki son protestolar ve olası rejim değişikliği tartışmalarına da değinen Fidan, yaptırımların ekonomik baskıyı artırdığını belirterek, “Rejim değişikliği yaşanacağını düşünmüyorum. Elbette hükümet organları hasar görebilir ancak rejim işleyen bir yapı olmaya devam edecektir” değerlendirmesinde bulundu.