Coca-Cola, 139 yıldır formülünü ABD'de Atlanta'daki müzesinde, tuş takımları ve avuç içi tarayıcılarıyla korunan 3 metrelik bir kasanın içinde saklıyor. Şirket, efsaneyi canlı tutmak için formülün tamamını aynı anda sadece iki çalışanın bildiğini iddia ediyor. Ancak "LabCoatz" adlı bir YouTuber, bu yüzyıllık pazarlama gizemini bilimsel donanım ve inatçı bir çalışmayla çözdüğünü iddia etti.
9 Ocak'ta yayınlanan ve kısa sürede 3 milyon izlenmeye ulaşan 25 dakikalık videoda LabCoatz, tersine mühendislik sürecini tüm şeffaflığıyla paylaştı. Süreç; tat testlerini, her denemenin orijinal kolaya karşı puanlandığı çizelgeleri ve en önemlisi, gelişmiş laboratuvar ekipmanlarıyla yapılan kütle spektrometrisi analizlerini içeriyor.
Sonuç mu? Tadım testine katılanların gerçeğinden ayırt edemediği, hatta bir katılımcının 10 üzerinden 9,5 puan vererek "Bunu market rafından alırdım" dediği birebir bir kopya.
%99'U ŞEKER VE SU! PEKİ GERİYE KALAN %1?
Coca-Cola'nın gizliliğini ironik kılan en önemli detay, içeceğin %99'undan fazlasının aslında bilinen basit maddelerden oluşması: Şeker, kafein, fosforik asit ve karamel renklendirici.
Bir litre kolada yaklaşık 110 gram şeker ve 96 miligram kafein bulunuyor. Kasa, el tarayıcıları ve "sadece iki kişi biliyor" efsaneleri, aslında içeceğin ağırlıkça %1'inden azını oluşturan "doğal aromalar" için geçerli.
İŞTE GİZLİ KARIŞIM
LabCoatz'ın analizlerine göre, bu %1'lik gizemli karışım aslında bir dizi uçucu yağ ve kimyasal bileşenden oluşuyor:
- Alfa-terpinen (turunçgil yağlarından),
- Limonen (limon),
- Sinamaldehit (tarçın),
- Sabinen ve sedren (küçük hindistan cevizi),
- Asetik asit (sirke),
- Fenchol (fesleğen/rezene notaları).
KOKA YAPRAĞI EFSANESİ DOĞRU MU?
Evet, efsane kısmen doğru. Gerçek Coca-Cola üretiminde koka yaprakları kullanılıyor ancak içinde kokain bulunmuyor. New Jersey'deki "Stepan Company", ABD'de koka yaprağı işleme lisansına sahip nadir şirketlerden biri. Bu şirket, yapraklardaki kokaini ilaç sanayi için ayrıştırıp, geriye kalan "kokainsiz yaprak özünü" Coca-Cola'ya satıyor.
YouTuber, bu özü satın alamadığı (siparişi gümrükte takıldığı) için alternatif bir çözüm geliştirmek zorunda kaldı ve büyük keşfi burada yaptı: Şarap Tanenleri.
Formülün Kilit Noktası: Tanenler
Koka yaprağı aslında bir çay bitkisi türevi olduğu için, tatlılığı dengeleyen ve kolaya o kendine has burukluğu/tazeliği veren "tanenler" içeriyor. LabCoatz, aylarca süren başarısız denemelerin ardından, şarap yapımında kullanılan tanenleri karışıma eklediğinde lezzetin orijinaliyle birebir aynı hale geldiğini keşfetti. Tanenler uçucu olmadığı için gaz bazlı analiz cihazlarında aylarca tespit edilememişti.
EV YAPIMI KOLA TARİFİ
YouTuber'ın ulaştığı nihai tarif, orijinalin moleküler yapısıyla neredeyse aynı kromatografi sonuçlarını verdi. İşte LabCoatz'ın "ev yapımı" formülü:
- Aroma karışımı (7X): Limon yağı, misket limonu yağı, çok az portakal yağı, (koka tazeliği yerine) çay ağacı yağı, Çin tarçını, küçük hindistan cevizi, kişniş ve fenchol. Bu karışım gıda sınıfı alkolle seyreltilip dinlendiriliyor.
- Ana karışım: Su bazlı bir çözeltiye sirke, kafein, kıvam vermesi için gliserin, fosforik asit, şarap tanenleri, vanilya ve karamel renklendirici ekleniyor.
- Sonuç: Karışım ısıtılıp karbonatlı su (soda) ile birleştiriliyor ve bir gece buzdolabında bekletiliyor.
NEDEN PATENT ALMIYORLAR?
Coca-Cola'nın neden formülünü patentlemediği sorusu da videoda yanıt buluyor. Patent almak, formülün içeriğini halka açık şekilde yayınlamayı gerektiriyor. Şirket bunun yerine, malzemeleri etiketlemeden farklı tesislerden temin ederek "ticari sır" (trade secret) yöntemini kullanıyor.
Ancak bir kütle spektrometresi ve kararlı bir YouTuber karşısında bu sırrın ömrü tükenmiş gibi görünüyor. LabCoatz, bu tarifi "Coca-Cola" adıyla satmadığı sürece herhangi bir yasayı çiğnemiyor.
Evde denemek isteyenler için ise küçük bir uyarı: Malzemelerin litre başı maliyeti kuruşlarla ifade edilecek kadar ucuz olsa da, hassas terazi ve laboratuvar camları gibi başlangıç ekipmanlarının maliyeti oldukça yüksek.