Salton Denizi kıyısına yakın Imperial Vadisi'de, 2015'ten bu yana batı yönünde ilerleyen bir çamur öbeği bilim dünyasının gündeminde. Niland Gayzeri olarak bilinen bu jeolojik yapı, kayıt altına alınmış tarihin ilk hareketli çamur öbeği olmaözelliğini taşıyor.
Yapı, adına karşın gerçek anlamda bir gayzer değil. Yer altından yükselen ve karbondioksit zengin su, ince tortularla karışarak 27 derecelik ılık, kabarık bir çamur gölü oluşturuyor. Günlük su salınımı 150 bin litreyi bulan yapı, bazı uzmanlar tarafından çamur kaynağı olarak sınıflandırılıyor.
DEMİRYOLU VE KARAYOLUNU TEHDİT ETTİ
Yapı başlangıçta yılda 3-6 metre ilerliyorken 2022 itibarıyla ayda 3 metre ilerleme hızına ulaştı. Bu hareket beraberinde ciddi altyapı sorunları getirdi. 2018'de Union Pacific demiryolu hatlarına yaklaşan çamur öbeği, milyonlarca dolarlık geçici köprü ve hat kaydırma çalışmasını zorunlu kıldı.
Tarım kasabalarını bölgeye bağlayan 111 Eyalet Yolu'nun bir bölümü kapatılarak yeniden hizaya alındı. Fiber optik kablolar, gaz hatları ve sulama sistemleri de defalarca hasar gördü.
BİLİM İNSANLARI NEDENİNİ ARAŞTIRIYOR
ABD Jeolojik Araştırmalar Birimi'nden araştırmacı jeofizikçi Ken Hudnut, hareketin San Andreas Fayı'ndaki sismik aktiviteyle ilişkili olmadığını açıkladı.
Jeologlar David Lynch ve Travis Deane ise Amerikan İnşaat Mühendisleri Derneği için kaleme aldıkları makalede "sızma modeli" adı verilen bir hipotez öne sürdü. Buna göre çamur öbeğinin altında yumuşak tortular içinden geçen boru biçiminde bir kanal bulunuyor.
Eğimli bu kanalda su ve gaz hareketi, kanalın üst kısmında erozyona yol açarken alt kısmında tortu birikiyor. Bu eşit olmayan aşınma, kanalın yüzeyde açıldığı noktayı zamanla kaydırıyor; böylece yüzey kaynağı da yer değiştirmiş gibi görünüyor. Modele göre çamur gözü, doğrudan yeraltı su ve gaz kaynağının üstüne geldiğinde duracak.
Alternatif bir açıklamaya göre ise karbondioksit kaynağı kuzeydoğu doğrultulu bir fay hattı boyunca, ya da yüzey çatlakları aracılığıyla ilerliyor olabilir. Bu çatlaklar, eski Cahuilla Gölü'nün kuruyup çatlamasıyla oluşmuş ve zamanla çevre tabakaya göre daha az sertleşmiş tortularla dolmuş olabilir.